جلسۀ 17 آذر 1386
وظیفۀ معصومان علیهم السلام در قبال انحرافات جامعه
پرسش آن است که آیا معصومان نسبت به انحرافات جامعه، مسؤولیتی دارند؟ و این مسؤولیت چه مقدار است؟
قدر مسلّم آن است که اگر یکی از احکام شرعی، دچار تغییر و انحراف شود، بر معصومان علیهم السلام لازم است، آن را اصلاح کنند. البته این وظیفه، اقتضایی است، چون امکان دارد به خاطر پدید آمدن شرائط خاصی همچون تقیه، نتوانند حکم شرعی واقعی را برای مردم بازگو کنند.
ولی نکته‌ای که در این میان وجود دارد، آن است که معصومان علیهم السلام، در مجموع حدود 250 سال در میان مردم زیسته‌اند و اینکه در کلّ این 250 سال، تمکّن از بیان حقیقت را نداشته باشند، قابل پذیرش نیست.
پرسش دیگری که وجود دارد آنست که اگر در جامعه، یک حکم شرعی مستند به یک آیه یا روایت شده است به طوری که خود آن حکم صحیح است، ولی استنادش به آن آیه و روایت ناصحیح است؛ آیا در این فرض، بر معصومان علیهم السلام لازم است مستند ناصحیح برای یک حکم صحیح را اصلاح کنند یا چنین وظیفه‌ای ندارند؟ برای مثال، عامه، آیۀ «أتمّوا الحجّ و العمرة لله» را مستند قرار داده‌اند، برای وجوب تمام کردن حجّ و عمرۀ مستحب. یعنی تا وقتی حجّ و عمرۀ مستحب را شروع نکردید، مستحب است ولی وقتی آن را شروع کردید، واجب است به اتمام برسانید. اگر معصومان علیهم السلام اصل این حکم را قبول داشته باشند ولی استنادش به این آیه را قبول نداشته باشند، آیا وظیفه دارند، آن را اصلاح کنند؟
برای ما، چندان روشن نیست معصومان علیهم السلام وظیفۀ تصحیح مستندات احکام را داشته باشند. البته بحث تمسک به ظهور حال معصومان علیهم السلام، بحث دیگری است که ارتباطی به مسؤولیت ندارد، بلکه ناشی از غلبۀ این رفتار توسط معصومان علیهم السلام است. یعنی معصومان علیهم السلام، معمولاً در قبال مستندات ناصحیح نیز، موضع‌گیری نموده و آن را اصلاح می‌کردند. برای اینکه روشن شود چنین ظهور حالی وجود دارد یا ندارد، باید تتبع جدی صورت بگیرد.