گاهی این مطلب را تجربه کردهام که وقتی در یک بحث، به سیر تاریخی آن توجه میشود، نگاه انسان به بحث تغییر میکند. برای مثال، در بحث امکان جمع بین حکم واقعی و ظاهری، یا به تعبیر دیگر در بحث امکان و استحاله جعل حکم ظاهری، بنا بر آنچه به ابن قبة نسبت داده شده، جعل حکم ظاهری محال است، چون نتیجهاش تحلیل حرام و تحریم حلال است. نخست باید دید مراد از تحلیل حرام و تحریم حلال چیست و اشکال را باید به چه شکل بیان کرد. پس از مراجعه به کتب اصولی، به نظرمان رسید ریشه بسیاری از بحثهایی که در بحث جعل حکم ظاهری مطرح است، به همین اشکال باز میگردد؛ یعنی اندیشمندان در مقام فهم این شبهه و پاسخ به آن، مسالک مختلفی را ابراز نمودهاند تا به نحوی میان حکم ظاهری و واقعی جمع کنند.
بر اساس جلسه ۸۷
۲۶ بهمن ۱۴۰۳