مقدمه: تمایز میان «مطلق آب» و «آب مطلق»
ما یک مطلق آب داریم و یک آب مطلق ؛ به بیان بهتر، یک آب داریم و یک آب قُراح .
مثال: غسل میت و اقسام آب مورد نیاز
در بحث غسل میت ، گفته شده باید میت را سه بار غسل داد. یک بار با آب قراح ، یک بار با آب سدر ، یک بار با آب کافور . همچنین گفته شده، سدر و کافور، نباید در حدی باشد که آب را از اطلاق خارج نموده و تبدیل به آب مضاف کند. بنابراین تمام این غسل ها باید با آب مطلق انجام شود.
تبیین مفهوم «آب قراح» و جامعیت واژه «آب»
حال این پرسش مطرح میشود که اگر تمام این غسل ها با آب مطلق انجام میشود، پس مقصود از آب قراح چیست؟ قراح قیدی است که میگوید این آب باید خالص باشد و چیزی با آن مخلوط نشده باشد. به بیان دیگر، کلمه «آب » جامع است بین آبی که با چیزی مخلوط شود و آبی که با چیزی مخلوط نشود. بنابراین کلمه «آب » برای خصوص آبی که با چیزی مخلوط نشده، وضع نشده است و لذا آبی که همراه با سدر و کافور و … است، نیز مطلق آب بر آن صادق است و اساسا آبی که با چیزی مخلوط شده، تنها قسمی از مطلق آب است.
نقد اصطلاح «آب مطلق» و «آب مضاف» در فقه
آب مطلق و آب مضاف ، یک اصطلاح خاص فقهی است که به هیچ وجه عرفی نیست. این تعبیر، بسیار نامناسب بوده و بسیاری از بحث ها را خراب کرده است.
جامعیت واژۀ «آب» در استعمالات بدون قید
فارغ از این که این اصطلاح به چه معناست، آب در مواردی که بدون قید به کار میرود، به معنای جامع بین تمام اقسام آب است خواه با اندکی سدر یا کافور یا مانند آن مخلوط باشد و خواه مخلوط نباشد.
تمثیل با مفهوم «پلو» برای توضیح جامعیت
برای مثال، مفهوم «پلو »، «پلوی زعفرانی » و «پلوی ساده » سه مفهوم مختلف هستند. «پلو » مفهومی است که هم پلوی ساده را شامل است هم پلوی زعفرانی را؛ ولی پلوی ساده ، یعنی پلویی که هیچ اضافه ای ندارد.
جلسه ۱۱۵ مورخ ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳