جلسۀ 104 مورخ اردیبهشت 1403
نادرستی روش تفسیری مرحوم علامۀ طباطبائی در حمل نمودن الفاظ قرآن بر اصطلاحات فلسفی
در مورد واژۀ أمر یک اصطلاح فلسفی نیز وجود دارد تحت عنوان «عالَم خَلق و عالَم أَمر». مایۀ تعجب است که مرحوم علامۀ طباطبایی أمر در آیۀ شریفۀ ﴿أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْر﴾ را به معنای همین اصطلاح فلسفی گرفته است در حالی که این یک اصطلاح فلسفی خاص بوده و ارتباطی به آیات قرآن ندارد.
به نظر میرسد آیه شریفه بیانگر آن است که ولایت تکوینی و تشریعی برای خداست. خلق اشاره به ولایت تکوینی و امر اشاره به دستور دادن و قانونگذاری است که از آن به ولایت تشریعی یاد میشود. بنابراین نباید آیۀ شریفه را بر اساس اصطلاحات خاص فلسفی معنا کرد.
آیۀ شریفۀ ﴿قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي﴾ را نیز شاهد بر عالم أمر گرفتهاند؛ ولی مقصود از امر در این آیه، شأن و مانند آن است که در مقابل امر طلبی قرار دارد. بدین ترتیب آیۀ مورد نظر میخواهد بفرماید روح از شؤونات اختصاصی پروردگار است؛ گویی خداوند یک حریم خاص دارد و دارای یک حوزۀ اختصاصی میباشد.
«أمْر ربّ» به معنای همان امری است که در «أَمْر زید» وجود دارد بنابراین ربطی به عالم خلق و عالم امر و این اصطلاحات فلسفی ندارد.
الأعراف : 54
الإسراء : 85