محقق خراسانی در تنبیه چهاردم میفرمایند در ادلۀ استصحاب و در کلمات اصحاب، مقصود از شک، در مقابل یقین است اعم از این که ظن اصطلاحی باشد یا شک باشد پس مقصود از شک، شک مصطلح که در مقابل قطع و ظن است نمیباشد.
محقق خوئی بحث را به این شکل مطرح نمودهاند که مراد از شک، هم شامل شک مصطلح که متساوی الطرفین است میشود و هم شامل ظن غیرمعتبر میباشد. در حالی که معتبر بودن و بودن در مفهوم کلمۀ شک وجود ندارد چون شک لغتاً در مقابل یقین است و تمام اقسام معتبر و نامعتبر را شامل میشود در نتیجه این که در موارد ظن معتبر، استصحاب جاری نیست نیاز به استدلال دارد چون اینگونه نیست که ظاهر ادله از همان ابتدا در این باشد که ظن معتبر را شامل نمیشود لذا تقدیم اماره بر استصحاب نیازمند اقامۀ دلیل است.
بنابراین تعبیر محقق خراسانی از تعبیر محقق خوئی دقیقتر است. بله در طول اقامۀ دلیل بر تقدیم اماره بر استصحاب خواه به جهت حکومت باشد و خواه به وجهی دیگر متوجه میشویم استصحاب در صورت وجود ظن معتبر جریان ندارد و مقصود از ادلۀ استصحاب ظن غیر معتبر است نه این که از همان اول، دلیل استصحاب شامل ظن معتبر نباشد.
درس خارج اصول جلسۀ89 مورخ14اسفند1401
كفاية الأصول ( طبع آل البيت )، ص: 425
مصباح الأصول ( طبع موسسة إحياء آثار السيد الخوئي )، ج2، ص: 268