مراحل استظهار از آیات و روایات از منظر مرحوم آیت الله شبیری زنجانی

جلسۀ 7 بهمن 1386

مراحل استظهار از آیات و روایات از منظر مرحوم آیت الله شبیری زنجانی

استظهار از آیات و روایات دارای دو مرحله است:

  1. یک مرحله آن است که صغرای ظهور را کشف کنیم؛ یعنی ظهور آیات و روایات را در زمان صدورشان را کشف کنیم. اصولیان برای کشف صغرای ظهور، به اصولی همچون اصل عدم نقل و اصالة الثبات فی الظهور تمسک می‌کنند و می‌گویند وقتی در زمان ما، این کلام ظاهر در فلان معنا است، اصل آن است که این ظهور در زمان صدور نیز وجود داشته است.
  2. مرحلۀ دیگر آن است که پس از کشف صغرای ظهور، در مرحلۀ کاشفیت آن از مراد متکلم چه چیزی را معتبر بدانیم.

آیت الله والد هم در مرحلۀ اول و هم در مرحلۀ دوم، حصول اطمینان را شرط می‌دانند. بنابراین به عقیدۀ ایشان چنین نیست که صرف ظهور داشتن لفظ در زمان ما، برای اثبات آن‌که در زمان صدور هم چنین ظهوری وجود داشته، کافی باشد. برای احراز ظهور زمان صدور، باید صدر و ذیل روایت و مجموع قرائن را ملاحظه نمود و به اطمینان رسید. البته ایشان می‌فرمودند غالباً اطمینان به صغری دست‌یاب است.

ایشان همچنین پس از کشف صغرای ظهور، در مرحلۀ کاشفیت آن از مراد متکلم، اطمینان را شرط می‌دانند و معتقدند صرف ظن به مراد متکلم برای حجیت ظهور کفایت نمی‌کند.