بررسی کلام میرزای شیرازی (ره) در شمول بحث
مرحوم میرزای شیرازی (ره) ابتدا فرمودهاند که ظاهر عنوان «الأمر الواقع عقیب الحظر» به حظر تحریمی اختصاص دارد و حظر تنزیهی از محل بحث خارج است.[1] اما در پایان بحث، به این نتیجه رسیدهاند که ملاک این بحث، شامل حظر تنزیهی نیز میشود.[2]
علت شمول: نقش انتظار ذهنی و قرینه تقابل
علت این امر، آن است که همان انتظار ذهنی یا قرینه تقابل که باعث میشد امرِ پس از نهی، ظهور در وجوب نداشته باشد، در نهی تنزیهی نیز وجود دارد و مانع از ظهور امر در وجوب میشود. 
نمونهای عملی: مباشرت در شب اول ماه رمضان
به عنوان نمونه، مباشرت در شب اول ماه به صورت تنزیهی نهی شده است؛ اما در روایات، مباشرت در شب اول ماه رمضان استثنا شده و بدان امر گردیده است. در اینجا، امر به مباشرت در شب اول ماه رمضان، در فضایی صادر شده که قبلاً نسبت به آن نهی تنزیهی وجود داشته است.
همین نهی تنزیهی، برای مخاطب انتظار ذهنی ایجاد میکند که سبب میشود امر، تنها در برداشته شدن نهی ظهور پیدا کند، نه بیشتر. به عبارت دیگر، آن نهی تنزیهی که در شبهای اول سایر ماهها وجود داشت، در شب اول ماه رمضان برداشته شده است. بنابراین، در نهی تنزیهی نیز همان حالت انتظاریهای که هادم ظهور امر در وجوب است، وجود دارد. 
تفاوت حظر تحریمی و تنزیهی در بحث: رفع حرمت و رفع کراهت
البته در حظر تحریمی، مقصود از رفع نهی، اباحه به معنای اعم است، اما در حظر تنزیهی، مقصود از رفع نهی، اباحه به معنای اعمّ نیست؛ چراکه اباحه به معنای اعم، با وجود نهی تنزیهی نیز برقرار است. پس مقصود از رفع نهی در حظر تنزیهی، رفع کراهت و برداشته شدن نهی تنزیهی است. 
جلسه ۶۳
۳ دی ۱۴۰۳