به نظر میرسد، موارد کاربرد «ینبغی» در وجوب یا اصل جواز، موارد خاصی هستند. یعنی برای اینکه «ینبغی» بتواند بر وجوب دلالت کند، باید یک قرینه خارجی وجود داشته باشد، مانند تلازم بین رجحان و وجوب. همچنین، برای اینکه «ینبغی» بتواند برای بیان اصل جواز به کار برود، باید توهم حظر وجود داشته باشد.
نیاز «ینبغی» به مؤونه زائد برای دلالت بر وجوب و جواز
پس، هرچند «ینبغی» به معنای «یحسُن» است و در موارد مختلفی همچون ندب، وجوب و جواز به کار میرود، اما کاربردش در وجوب و جواز، به مؤونه زائد نیاز دارد. به طوری که اگر آن مؤونه زائد وجود نداشته باشد، «ینبغی» بر استحباب دلالت میکند.
این مؤونه زائد میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تلازم بین اصل رجحان و وجوب
- لفظ دیگری در کلام: وجود یک کلمه دیگر در جمله که بر حد وجوبی طلب دلالت کند.
- توهم حظر: که سبب دلالت بر اصل جواز میشود.
نتیجهگیری: دلالت «ینبغی» بر استحباب در صورت فقدان قرینه
کوتاهسخن آنکه، اگر هیچ قرینه خاصی در مقام وجود نداشته باشد، از «ینبغی» بیش از اصل استحباب عمل، استفاده نمیشود.
جلسه ۴۱
۲۱ آبان ۱۴۰۳