جلسۀ 84 مورخ 28 بهمن 1402
تفاوت پدیدۀ تضمین با اضمار و تقدیر
در اینجا پدیدۀ چهارمی وجود دارد که با مقایسۀ آن با پدیدۀ سوم، مطلب روشنتر میشود.
پدیدۀ چهارم، پدیدۀ اضمار و تقدیر است که مقصود از آن، تقدیر لفظی است نه معنوی. در تحلیل تقدیر لفظی گفتیم علّت تقدیر لفظی آن است که گاهی لفظ مورد نظر در مرحلۀ قضیۀ ملفوظۀ ذهنیه حضور داشته و گوینده را از تلفظ به لفظ آن در مرحلۀ قضیۀ ملفوظۀ خارجیه بینیاز میگرداند.
برای مثال در «و فی جواب کیف زیدٌ قل دنف* فزیدٌ استغنی عنه اذ عرف» به دلیل که خود مخاطب در سؤالی که پرسیده یعنی «کیف زیدٌ» از لفظ «زید» استفاده کرده، این لفظ در ذهنش حضور داشته و مُجیب را از تکرار آن بینیاز میگرداند. وقتی مجیب میگوید «دنفٌ» میچسبد به «زیدٌ»ی که در ذهن مخاطب حاضر است. بنابراین تقدیر لفظی در مرحلۀ قضیۀ ملفوظۀ ذهنیه ایفای نقش میکند بر خلاف پدیدۀ کنایه که اساساً بعد از شکلگیری قضیۀ معقوله است.