مقدمه: خلط میان تضمین و تضمن در کلمات نحویها
در برخی از کلمات نحویها، بین تضمین و تضمن خلط شده است.
مثال خلط: مبنی بودن اسماء شرط به دلیل تضمن معنای «إن»
**مثلاً در معانی اسماء شرط، گفتهاند به دلیل آن که اسماء شرط، متضمن معنای «إن» شرطیه است، مبنی میباشد.
به بیان دیگر، شباهت معنوی اسماء به حروف را که منشأ مبنی شدن اسماء شرطیه همچون «متی» دانستهاند چنین توضیح دادهاند :
[!quote] «لتضمنّه معنی إن»
و در ادامه تضمن معنای «إن» را به پدیده تضمین مرتبط دانستهاند.
نقد و توضیح: تضمن چیست و تضمین چیست؟
این در حالی است که تضمن معنای «إن» ربطی به تضمین ندارد.
تضمن به معنای آن است که یک واژه به حسب معنای لغوی و وضعی خود، معنای دیگری را نیز به همراه داشته باشد و یک معنای تزویجی داشته باشد. ![]()
به بیان دیگر، تضمن به این شکل است که مثلاً یک اسم به حسب وضع اصلی خود، افزون بر معنای اسمی، یک معنای حرفی را نیز در بر داشته باشد ولی این ربطی به پدیده تضمین ندارد.
چرا که تضمین به معنای در بر داشتن معنایی است که خارج از مقتضای وضع است؛ تضمین به معنای آن است که یک واژه افزون بر معنای وضعی خود، یک معنای اضافی دیگری که خارج از معنای وضعی است را در هنگام استعمال در بر داشته باشد. ![]()
نتیجهگیری: نادرست بودن قلمداد تضمن به جای تضمین
بنابراین، اینکه تضمن معنای «إن» در اسماء شرط، را از قبیل پدیده تضمین قلمداد نمودهاند، نادرست است.
جلسه ۸۴ مورخ ۲۸ بهمن ۱۴۰۲