جلسه 11 دی 1386
تفاوت رسالۀ مرحوم آقای خوئی با رسالۀ دیگر مراجع
خیلی وقتها واژههایی که انسانها به کار میبرند به اندازة مقصودشان نیست، مقصودشان یک چیز دیگری است و واژههایی که انتخاب میکنند برای دلالت بر مقصودشان، کافی نیست. مثلاً یک موقعی که خدمت حاج آقا بودیم برای تنظیم رسالة ایشان، گاهی اوقات عبارتهای فقهای مختلف مطرح بود. واضح بود یک قید و قیوداتی مسأله داشت که آنها را نزده بودند؛ نه اینکه آنها به آن قید و قیودات معتقد نبودند بلکه توجه نکرده بودند. این پدیده خیلی شایع بود، به خصوص در رسالههایی که خود آن مرجع تهیه نکرده بود؛ شخص دیگری تهیه کرده بود و آن مرجع امضاء کرده بود. مثلاً رسالة آقای خوئی از رسالههایی است که ضعف تعبیر خیلی کم بود، چون خود ایشان مستقیماً رساله را تدوین کرده بودند. ولی خیلی از آقایان دیگر رسالههایشان را با استفاده از حواشی عروه و استفاده از متون عربی و اینطور چیزها اشخاص آن رساله فارسی را تنظیم کرده بودند و به علت معتمد بودن آن اشخاص آن مرجع تقلید امضاء کرده بود. ضعف تعبیرها خیلی شایع بود که تعبیری که میخواهد تعبیر کند به خود آن آقا هم بگوییم میگوید مرادم این نیست، تعبیر قاصر است. قطعاً بعضی موارد واضح است که قصور در تعبیر است، نه اینکه مطلب بخواهد اطلاق داشته باشد. اساساً یکی از نکاتی که در فهم رسالهها مهم است، شخصی به مبانی مطالب آشنا باشد این موارد قصور تعبیر را میفهمد که اینها را نه مرجع تقلید میخواسته اطلاق گیری کند و این قیدها را هم القاءکند.[1]
[1]دروس اصول (تقریرات)، 86-87، 13861011، ص: 329