تفکیک میان فرض الله و سنت نبی
در روایات ما، بین فرض الله و فرض النبی، یا سنه النبی، یا ما اوجبه النبی تفکیک شده است؛ و گاهی اوقات کلمه «فرض» را در فرض الله به کار بردهاند؛ گویی فاعل فرض، خداوند است؛ همچنین از روایات استفاده میشود که فرض الله از سنت نبی مهم تر است؛ یعنی سنت نبی، اگر هم واجب باشد، شدتش کمتر از فرض الله است.
عدم استعمال امر غیر لزومی در امر خداوند
شاید به همین دلیل است که دیگر گفتیم، تقسیم دوگانه امر به لزومی و غیر لزومی، تنها در مورد اوامر رسول الله صلوات الله علیه و اله مطرح شده است نه اوامر خداوند متعال. جایی را نیافتیم که در مورد «أمر الله»، از تعبیر امر غیر لزومی استفاده شده باشد. شاید علت مطلب همین نکته باشد که مواردی که خود خداوند مستقیماً امر میکند، حتی مجازاً هم نمیتواند به معنای استحباب باشد؛ نه آن که معنای امر در جایی که فاعلش خداوند باشد متفاوت است. مقصود آن است که خارجاً در جایی که امر به نبی نسبت داده شده، مجازاً میتواند به معنای استحباب باشد.
امکان تفکیک بین امر خداوند و امر نبی
مواردی که «امر» یا «وجب» به مستحبات تعلق گرفته، توسط پیامبر صادر شده و شاید موردی را نیابیم که در آن ماده «امر» یا «وجب»، توسط خداوند صادر شده باشد و به مستحبات تعلق گرفته باشد. پس شاید بتوان بین امر خداوند و امر نبی تفکیک کرد؛ البته نه آن که این تفاوت از حاق لفظ برخیزد، بلکه از نکات جانبی آن نشات میگیرد.
جلسه ۱۷ مورخ ۱۶ مهر ۱۴۰۳