جلسۀ 22 آبان 1386
تحلیل آیۀ «إتقوا الله ان کنتم مؤمنین» از جهت شاهد بودنش برای مفهوم نداشتن شرط
شیخ حر عاملی در مورد «واتقوا الله إن کنتم مؤمنین»؛ مدعی است که تقوای الهی هم بر مومنین و هم بر غیر مؤمنین واجب است، برای چه قید إن کنتم مؤمنین را آورده است، ذکراین قید چه بسا که لغو باشد.
در واقع توجیهاتی که اینک برای رفع لغویّت انجام میشود غالبا همان توجیهات توضیح میدهد که این جملات مفهوم دارد یا ندارد.
در إتّقوا الله إن کنتم مؤمنین ممکن است مراد این باشد که امر به تقوای الهی میتواند شامل کافر نیز شود ولی چون کافر در حال کفر نمیتواند این امر را امتثال کند باید نخست مؤمن شود بعد ازایمان آوردن امر را اطاعت کند، دراین صورت اشکال عقلی ندارد؛ و شاید إتّقوا الله إن کنتم مؤمنین ناظر به آن امری باشد که در حال حاضر میخواهد اطاعت شود، و نیز ممکن است توجیه دیگری کرده و مدعی باشیم که إتّقوا الله إن کنتم مؤمنین مفادش این است که اگر شما ادعای ایمان دارید به لوازم ادعای خودتان پایبند باشید، اتّقوا الله به اعتبار اینکه لوازمایمان است مأمور به قرار گرفته است، گویا إتّق الله به جای این است که اگر مومن هستید ایمان خودتان را به تقوای الهی پیشه کردن اثبات کنید، چنین تقدیری در جمله وجود دارد، اگر مقصود این باشد قهرا شرط در هردو مورد مصداق برای محقق موضوع است، چون تقوایی که با حالت فعلی انسان بتواند تحقق پیدا کند شرط تحقق آن این است که ایمان داشته باشد، کافر به چنین تقوایی مجهز نیست، یا اگر معنای إتّق الله این باشد که به لوازمایمان پایبند باشید، کسی که مومن نباشد لوازم ایمان را ندارد.