جلسۀ 25 آذر 1386
امکان دلالت اطلاق بر نکات ایجابی
باید دانست، مفاد اطلاق، همیشه سلبی نیست. گاهی اطلاق، دالّ بر یک سری نکات ایجابی است. مثلاً ممکن است اطلاق، بر الزام یا بر اشتراط یک چیز دلالت کند. برای مثال، شارع مقدس معاملات رایج در میان عرف را به اطلاق مقامی امضا کرده است. حال اگر خود عرف، برای معاملاتش یک سری شروط قرار داده باشد، مقتضای اطلاق مقامی این نیست که آن شروط الغاء شوند، بلکه مقتضایش تأیید شروط عرفی است.
دلیل مطلب آن است که اطلاق مقامی، دلالت می‌کند بر آن مفهومی که با سکوت قابل افهام است و فهماندنش به مخاطب، نیازمند بیان زائد نیست. در اینجا وقتی خود عرف، مثلاً مالیّت داشتن مبیع را برای صحت معامله شرط می‌داند، سکوت شارع برای تأیید این اشتراط عرفی کفایت می‌کند. در اینجا اگر قرار باشد این اشتراط عرفی الغاء شود، نیازمند بیان زائد است.