جلسۀ 107 مورخ 12 اردیبهشت 1403
امر نمودن مسلم بن عقیل به امام حسین علیه السلام، گواه بر دلالت امر بر عنصر الزام بدون دخالت عنصر علوّ و استعلاء
تاریخ طبری در ذکر نامهنگاری حضرت مسلم به امام حسین علیه السلام میگوید: « وكتب مسلم بن عقيل إِلَى الحسين بن على ع يخبره ببيعة اثني عشر ألفا من أهل الْكُوفَة، ويأمره بالقدوم». آیت الله والد میفرمودند این عبارت را طبری به کار برده است و حال آن که حضرت مسلم به عقیدۀ طبری نه عالی بوده نه مستعلی؛ اساساً از عبارت طبری نمیتوان توهم کرد که حضرت مسلم را عالی یا مستعلی میدانسته. قطعاً طبری چنین نبوده که تا این حدّ دور از آبادی باشد. در این عبارت «یأمره بالقدوم» به معنای «بَعَثَه الزاماً» میباشد. البته تعبیر بعث الزامی، برای من است ولی آیت الله والد میفرمودند در مفهوم امر، عنصر الزام نهفته است بیآنکه عناصری همچون علوّ و استعلاء معتبر باشد.
اما آقای شهیدی عبارت طبری را چنین معنا میکنند که حضرت مسلم از امام حسین علیه السلام خواست که به کوفه بیایند. همانطور که گفتیم به نظر میرسد «یأمره» چیزی بیش از خواستن است؛ مجرد خواستن، ممکن است الزامی باشد و ممکن است الزامی نباشد در حالی که به نظر میرسد مقصود حضرت مسلم مجرد خواهش نبوده است بلکه میخواسته حضرت امام حسین علیه السلام را به شکل الزامی به آمدن دعوت کند و بگوید حتماً بیایید. بدین ترتیب مفهوم امر، به معنای بعث حتمی، بعث لزومی، و مفاهیمی از این قبیل میباشد.
تاریخ الطبری (دار التراث)، ج5 ص348.