بررسی دیدگاه فقهی در مصرف قربانی حج
در روایات مربوط به مصرف هدی و قربانی حج، به سه چیز امر شده است: أکل، هدیه دادن و تصدق.
در این میان، بحثی مطرح است که آیا مصرف هدی و قربانی باید به میزان مساوی در این سه مورد باشد یا خیر، که فعلاً به آن نمیپردازیم. بحث مورد نظر ما این است که آیا امر به این سه کار، به معنای وجوب آنهاست یا خیر؟ ![]()
حکم شرعی صدقه دادن قربانی حج: «وجوب» یا «جواز»؟
در خصوص صدقه دادن، برخی گفتهاند واجب نیست، زیرا امر به تصدق، در مقام توهم حظر صادر شده است. توضیح آنکه، اصل ماجرای هدی از داستان هابیل و قابیل سرچشمه میگیرد. در آن ماجرا، نشانه قبولی قربانی، آمدن آتشی از آسمان و سوزاندن آن بود. به همین دلیل، این توهم به وجود میآید که حیوانی که قربانی میشود، دیگر قابل استفاده نیست؛ یعنی نه میتوان آن را خورد، نه هدیه داد و نه صدقه. بنابراین، در جایی که توهم منع صدقه وجود دارد، وقتی به صدقه دادن امر میشود، صرفاً بر جواز تصدّق دلالت میکند، نه بر وجوب آن.
کلام آیتالله شبیری زنجانی در تحریر محل بحث «امر در مقام توهم حظر»
آیتالله والد میفرمودند: «امر در مقام توهم حظر، تنها در صورتی ظهورش در وجوب را از دست میدهد که صرفاً در مقام توهم حظر باشد. به این ترتیب، اگر علاوه بر زمینهٔ حظر، زمینهٔ وجوب نیز وجود داشته باشد، آن امر دال بر وجوب خواهد بود.» ![]()
بر اساس جلسه ۵۷
۱۹ آذر ۱۴۰۳