اقسام نسبت تامه

[مسعودعطارمنش]

تقسیم اولیه: سه قسم نسبت تامه (اسناد)

نسبت تامه یا همان اسناد، بر سه قسم است:

1. اسناد خبری؛ همچون «هندٌ طالقٌ» در جایی که هدفمان، خبر دادن است.
2. اسناد انشائی غیر طلبی؛ همچون «هندٌ طالقٌ» در جایی که هدفمان، انشای طلاق و تحقق بخشیدن به آن است.
3. اسناد انشائی طلبی؛ همچون «هندٌ طالقٌ» در جایی که هدفمان، طلب طلاق هند است. در این فرض «هندٌ طالقٌ» به معنای «یجب اَن تطلق هندٌ» می‌باشد.

پس جمله «هندٌ طالقٌ» را می‌توان به سه شکل، به کار برد.

تقسیم پیشنهادی: فرق گذاشتن بین اسناد انشائی طلبی و غیر طلبی

در مباحث سابق، این نکته را متذکر شدیم که حقیقت اسناد انشائی غیر طلبی، با حقیقت اسناد انشائی طلبی، متفاوت است؛ لذا بهتر است لفظ انشاء را برای هر دو به کار نبریم. تعبیر مناسب آن است که بگوییم، اسناد بر سه قسم است:

1. اسناد خبری
2. اسناد ایقاعی
3. اسناد طلبی

اینک، برای آن که بتوانیم بحث را راحت‌تر دنبال کنیم، اسناد ایقاعی یا همان انشاء غیر طلبی را از محل بحث خارج می‌کنیم چون تحلیل آن پیچیدگی های خاص خود را دارد. بدین ترتیب، قصد داریم اسناد خبری و اسناد طلبی را موضوع سخن قرار داده و با یکدیگر مقایسه کنیم و فعلاً از واژه انشاء نیز، استفاده نمی‌کنیم.

---

جلسه ۱۹ مورخ ۱۸ مهر ۱۴۰۳