معمولاً سه اعتبار برای ماهیت در نظر گرفته میشود: «لابشرط»، «بشرط شیء»، و «بشرط لا». اما در این مطلب، به بررسی دیدگاه محقق خویی در این زمینه میپردازیم.
دیدگاه محقق خوئی: معرفی اعتبار چهارم 
مرحوم محقق خویی (قدسسره)، اعتبار چهارمی را نیز به این تقسیمبندی سهگانه اضافه کردهاند که عبارت است از «ماهیت مقید به قید اطلاق».
ایشان فرموده است در تبیین رابطه میان دو مفهوم «انسان» و «عالم»، چهار معقول اولی وجود دارد:
- انسانِ عالم: که همان ماهیت بشرط شیء است.
- انسانِ غیرِ عالم: که همان ماهیت بشرط لا است.
- انسانِ تنها: که همان ماهیت لابشرط است.
- انسان، خواه عالم باشد و خواه غیرعالم: که همان ماهیت مقید به قید اطلاق و شمول است.
تبیین اعتبار چهارم: کلیت از جهت خاص 
ما میگفتیم اعتبار چهارم همانند آن است که مفاد «کل» را در قالب وصف بیان کنیم. البته باید توجه داشت که منظور از «کل» در اینجا، کلیتی است که از جهت خاصی مدنظر قرار گرفته است. به عنوان مثال، در این مورد، کلیت نسبت به «عالم بودن» و «عالم نبودن» مطرح است.
گاهی میتوانیم کلیت نسبت به وجود یا عدم یک حالت خاص (مانند علم) را در ماهیت اخذ کنیم و ماهیت را به قید شمول نسبت به وجود و عدم آن حالت خاص مقید نماییم.
بررسی انتقادی: معقول اولی یا ثانی؟ 
مرحوم شهید صدر (قدسسره)، اعتبار چهارم ماهیت را در دسته معقولات ثانی قرار دادهاند. با این حال، به نظر ما این دیدگاه صحیح نیست و اعتبار چهارم نیز همچون سه اعتبار دیگر، از معقولات اولی بهشمار میرود.
به باور ما، همانگونه که محقق خوئی (قدسسره) بیان کردهاند، اعتبارات ماهیت چهارگانه است.
پرسش و پاسخ: جایگاه ماهیت مهمله 
شاگرد: چرا ماهیت مهمله را جزء اعتبارات ماهیت قلمداد نمیکنید؟
استاد: ماهیت مهمله از معقولات ثانی فلسفی است و از حوزه بحث ما خارج است؛ زیرا گفتوگوی ما به معقولات اولی اختصاص دارد.
ما در محل خودش به این نکته پرداختهایم و توضیح دادهایم که معقولات ثانی، مجاز هستند نه حقیقت؛ چرا که الفاظ اصولاً برای معقولات اولی وضع شدهاند. این بحث در جلسه ۲۵ از جلد دوم اصولمان مورد بحث قرار گرفته است.
بر اساس جلسه ۶۹
۱۱ دی ۱۴۰۳