مقدمه: طرح اشکال در روش کشف معنای حقیقی
بهرهگیری از استعمالات برای کشف معنای حقیقی با یک اشکال عام روبرو است مبنی بر این که استعمال اعم از حقیقت است و نمیتوان از اعم، اخص را نتیجه گرفت.
راه حل: معیار، استعمال «بدون تعوّل» است
در پاسخ به اشکال مزبور میتوان گفت، استعمالی که علامت حقیقت است، استعمال بدون تعوّل است نه مطلق استعمال.
تبیین مفهوم «استعمال بدون تعوّل»
مقصود از استعمال بدون تعوّل، استعمال بدون تشبیه و ادعاء و عنایت است. برای مثال وقتی گفته میشود:
“رأیت اسداً یرمی”
رجل شجاع ادعاءاً اسد نامیده شده و بدان تشبیه شده است.
نکتۀ حائز اهمیّت آن است که وجود چنین ادعاء و تشبیهی در برخی موارد (از جمله مثال «رأیت اسداً یرمی») پسندیده است و با وجدان عرفی انسان سازگار است؛ ولی در برخی موارد غیر طبیعی بوده و طبع انسان آن را بر نمیتابد.
منبع
جلسه ۱۱۲ - مورخ ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳