نقد مبنای انحصار مفهوم «فریضه» به «ما ورد فی القرآن»

مرحوم آقای خویی فرموده‌اند: «مراد از فریضه هر آن چیزی است که در قرآن ذکر شده است و بر همین اساس مراد از «طهور» در حدیث لاتعاد نیز طهارت از حدث است زیرا ظاهر حدیث «لاتعاد» این است که ناظر به «فرائض» مذکور در قرآن کریم می‌باشد. عناوینی همچون وقت، قبله، وضو، غسل، تیمم، رکوع و سجود همگی در قرآن آمده‌اند؛ اما «طهارت از خبث» در قرآن ذکر نشده است. بنابراین، استثناء «طهور» نمی‌تواند شامل طهارت از خبث باشد.»

ولی این بیان تمام نیست زیرا دلیلی بر این که «فریضه» منحصراً به معنای «ما وَرَدَ فی القرآن الکریم» باشد، وجود ندارد. اگرچه بسیاری از بزرگان (مانند امام خمینی، آقای سیستانی و شهید صدر) این مبنا را پذیرفته‌اند، اما احتمال دارد «فریضه» به معنای «ما فَرَضَهُ الله» باشد، هرچند در ظاهر قرآن ذکر نشده باشد. به عنوان نمونه، روایت می‌فرماید: «انَّ اللهَ فَرَضَ الصَّلاةَ رَکعَتَینِ رَکعَتَینِ»؛ یعنی دو رکعت اول نماز فریضه الهی است، در حالی که این مطلب در قرآن نیامده است. بنابراین، ممکن است چیزی فریضه الهی باشد اما در قرآن مسطور نباشد.