ترتیب مشیخه شیخ صدوق به این نحو است که بعد از اینکه «من لا یحضره الفقیه» تمام شده، آمده از سر نو شروع کرده، ورق زدند مثلا اول از کی نقل کردیم؟ فلانی. «ما رویته عن علی بن جعفر… فلان، فلان… و به ترتیبی است که روایت از آنها نقل کردند. مثلا اولین روایتی که نقل کرده، کجا از اول شروع کرد؟ صفحه اول «من لا یحضره الفقیه»، همینطور آمده. بعد در مشیخه نوشته: «وما رویت عن فلان…» و روش شیخ صدوق در ترتیب مشیخه به صورت حروف معجم نیست ولی این ترتیب گاهی «خطای چشم» بوده، گاهی چشمش خطا رفته، آن راوی را که از او نقل کرده ندیده و جا مانده است.
در حقیقت نود و پنج درصد از آنها این گونه است. خیلی بعید است که علی سبیل اتفاق مشیخه را ترتیب داده باشد. اصلا طبیعت کار همین است که کسی که روایت نقل میکند، بدء سند میکند، بعد میخواهد سندهایش را نقل کند، به طور طبیعی میآید از اول شروع میکند. این امر نود و پنج درصد درست است، احیاناً خطاهایی رخ داده، آن هم طبیعی است.
اعتقاد من این است که شیخ صدوق مشیخه را بر طبق همان روایاتی که شروع کرده است مرتب کرده است، این یک امر طبیعی است و به صورت الفبایی نیست. ولی گاهی خطا داشته.خطای احیانی یک امر عرفی است.
الآن شما خواسته باشید طریق یکی را پیدا کنی در مشیخه که کجا است، شما قبلی و بعدیش هم پیدا کنی، آن پیدا میشود. طریق مشیخه همینجور است. بعدها دیدم که بعضی معلّقین «من لا یحضره الفقیه» هم همین ادعا را دارند که ترتیب مشیخه علی نسق «من لا یحضره الفقیه» درست است، آن مقدار خطاها اثری ندارند.