آیت الله سیستانی حفظه الله حجیت خبر ثقه را قبول ندارد و معتقدند باید وثوق به صدور پیدا شود.و مقصود از وثوق به صدور خبر ثقه وثوق شخصی است نه وثوق برای نوع مردم، اگر شخص وسواس ندارد ولی بطیءالاطمینان است، باید شخصا وثوق به صدور خبر پیدا کند تا به آن عمل کند.
آقازاده ایشان حفظه الله مطلبی بیان کردند که نمیدانم نظر والد معظم ایشان است یا نظر خودشان، ایشان فرمودهاند: مراد این است که وثوق پیدا شود به اینکه او دروغ نگفته است ولی احتمال خطا با اصالة عدم الخطأ نفی میشود. یعنی احتمال عقلایی خطای ثقه مهم نیست، مهم این است که نباید احتمال تعمد کذب و قول به غیر علم داده شود. شخص ثقه به طور متعارف قول به غیر علم نمیگوید ولی گاهی در شرایط حادّ ممکن است دروغ بگوید.
ولی به نظر ما بعید است که این مطلب نظر خود آقای سیستانی حفظه الله باشد زیرا ایشان در حجیت قول خبره که در حدسیات نظر میدهد، فرموده که وثوق به صدق قول او لازم نیست. عقلاء به قول او عمل میکنند ولو وثوق به صدق قول او پیدا نکنند و اینکه در خبر ثقه وثوق به صدق را لازم بدانند، بعید است. یعنی بعید است نظر ایشان این باشد که در بحث خبره –مانند مجتهد- همین که ثقه باشد قول او حجت است ولو احتمال داده شود که به سبب مصالحی دروغ یا قول به غیر علم گفته ولی حجیت خبر ثقه منوط به این است که اطمینان پیدا شود به اینکه دروغ و یا قول به غیر علم نگفته است. بلکه نظر ایشان حجیت خبر ثقهای است که وثوق شخصی به مطابقت آن خبر با واقع وجود داشته باشد. یعنی خود ثقه هم خطا نکرده است.
خارج اصول/11مهرماه1405