بسم الله الرحمن الرحیم
حکومت قانونیه و حکومت ادبیه در کلام آیت الله سیستانی حفظه الله
آیت الله سیستانی حفظه الله فرمودهاند: قاعدهی حل در شبهات حکمیه تحریمیه یا وجوبیه جاری نمیشود بلکه برائت جاری میشود که مفاد آن فقط نفی تنجز تکلیف واقعی مشکوک است و اثبات حلیت ظاهریه نمیکند. و بر فرض جریان قاعدهی حل در شبهات حکمیه ولی آن ظهور در جعل حلیت ظاهریه ندارد بلکه آن یک بیان ادبی است.
توضیح، آنکه دو قسم حکومت وجود دارد: قسم اول: حکومت قانونیه: یعنی حکومت ثبوتیه یعنی در مقام ثبوت اعتبار میکند که مثلا «زنی که با مردی ازدواج موقت کند زوجهی او است» زوجیت در این جا اعتبار ثبوتی شده و آثار نیز دارد.
قسم دوم: حکومت ادبیه: آن به معنای حکومت اثباتیه و صرف تفنن در عبارت است.
اگر مفاد «کل شیء لک حلال» حکومت قانونیه و ثبوتیه بود یعنی شارع اعتبار قانونی حلیت در مشکوک الحرمة کرده بود، شرب تتن بعد از جریان قاعدهی حل در آن حلال ظاهری بیّن خواهد بود ولی قاعدهی حل ظهور در حکومت قانونیه ندارد بلکه حکومت ادبیه است یعنی به غرض نفی تنجز حرمت مشکوک گفته «کانّه آن حلال است» یعنی حرام بودن آن منجّز نیست و اثر عقلی حرام بودن بر آن بار نمیشود و بیش از این از آن استفاده نمیشود. نه این که حلال بودن برای آن اعتبار شده باشد.
این کلام تمام نیست زیرا ظاهر «کل شیء حلال» حکومت قانونیه است و این که مفاد آن «کأنّه حلال است» باشد خلاف ظاهر است بلکه مفاد آن اعتبار حلیت و ترخیص در آن است.
بیانات کامل آیت الله سیستانی حفظه الله و جوابهای استاد شهیدی حفظه الله از ایشان در جلسه59 اصول استاد حفظه الله آمده است.