جریان حدیث رفع در غیر الزامیات
بعضی گفتند حدیث رفع در مستحبات مجال ندارد چون مستحبات ثقل و سنگینی ندارند که بفرماید رُفع و منت بگذارد بلکه خودش فرمود میتوانید ترک کنید.
خوئی
مرحوم خوئی تفصیل داده و فرموده تارة در اصل استحباب یک شیء شک میکنیم و شک داریم نگاه به آینه مستحب است یا نه؟ خوردن آب در روز ایستاده مستحب است یا نه؟ فرموده لامجال برای حدیث رفع چون اصلا سنگینی ندارد.
اخری اصل استحباب مشخص است ولی شک در خصوصیات و تقید مستحب داریم یعنی شک در وجوب شرطی داریم. میدانیم نماز زیارت مستحب است ولی شک داریم رکعت اولی در این نماز به شرط سوره یس باشد. اگر شک در قیدیت داشتیم، ثقل دارد و رفع جاری است چون در صورت قید بودن، روایت میفرماید اگر قرار است اتیان کنی، باید با این سوره اتیان کنی، ولی رفع آن را برمیدارد.
استاد
اما به نظر میرسد به همین بیان میتوان گفت خود مستحب نیز دارای ثقل است خصوصا مستحبات اکیده. اذان و اقامه در نماز مستحب اکیده هستند. در جایی که فرمود نماز را جمع بخوان و اذان ندارد، انسان احساس سهولت میکند. بلکه تمام مستحبات دارای کلفت هستند. هر طلبی از دوش امت مسلمان بما هی متشرعه، برداشته شود، منت است ولو اینکه آن طلب، کراهتی یا استحبابی است. اگر گفتند فلان نوع از مقاربت دارای کراهت است، برداشتن این حکم باعث ایجاد سهولت میشود. یا نوافل نهاریه در سفر ساقط است و مسافر احساس راحتی میکند چنانچه نماز چهار رکعتی را به دو رکعتی تبدیل فرموده، همین احساس سهولت را دارد.
بنابراین رفع ما لایعلمون چه در الزامیات و چه در غیر الزامیات مجال دارد. به طور کلی اینکه مولی بیعت و طلبش را بردارد، باعث ایجاد سهولت میشود. اگر مولی بفرماید خوب است که برای من نان بخری و اگر دوباره بفرماید همین را از تو نمیخواهم، عبد احساس راحتی میکند.
درس خارج اصول. تاریخ 29 مهر ماه 1403. جلسه 25