یکی از مباحثی که در اصول به صورت روشن معمولا مورد بررسی قرار نگرفته است، تقیید زدن مطلقات کثیره با مقید واحد است. اگر مطلقات کثیره و مقید واحد داشته باشیم، آیا در این جا نیز مطلقات حمل بر مقید واحد می شود یا اینکه به مطلقات اخذ میکنیم و مقید واحد را یا کنار میگذاریم یا حمل بر افضل افراد می کنیم؟
عده زیادی از فقها از جمله مرحوم اقای خویی ره قائل هستند که در این حالت نیز مطلق بر مقید حمل می شود، تا جایی که امثال وحید بهبهانی قائل شدهاند که مدار فقه بر همین است که مطلقات کثیره نیز با مقید واحد تقیید زده بشود.
در مقابل این نظر، محقق همدانی، مرحوم حاج شیخ، شیخ مرتضی حائری، ایت الله اراکی و…قائل شدهاند که در این حالت مطلقات کثیره با مقید واحد تقیید زده نمیشود. علت هم این است که حمل مطلق بر مقید تابع مساعدت عرف است و این مطلب در مطلقات کثیره جاری نمیباشد؛ چرا که فرض این است که همه این مطلقات در مقام بیان هستند و خیلی بعید است که مولی مطلقات کثیره استفاده کرده باشد و در هیچ یک از این موارد حتی یک بار به قید مورد نظر اشاره نکرده باشد. از این کشف میشود که مراد جدی مولا مقید نمیباشد و به همین جهت یا مقید حمل بر افضل افراد می شود و یا این که اگر امکان آن نباشد طرح میشود.
استاد فرمودند که باید در مساله قائل به تفصیل بشویم، اگر نکتهای عرفی وجود داشته باشد که بشود مطلقات کثیره بر مقید واحد حمل بشود چنین میکنیم و الا به مطلقات کثیره اخذ میشود. مثلا اگر مطلقات کثیره در زمان امام باقر و امام صادق و امام کاظم(علیهم السلام) که احتمال تقیه در آن میدهیم صادر شده باشد و روایت مقید در زمان امام رضا(علیه السلام) آمده باشد، چون احتمال این هست که مقید واحد به جهت تقیه در زمان هر سه امام(علیهم السلام) بیان نشده باشد، حمل مطلق بر مقید در نظر عرف استبعادی نخواهد داشت اما در جایی که چنین نکاتی در میان نباشد که بخواهد حمل مطلق بر مقید عرفی باشد، نمی توانیم مطلقات کثیره را بر مقید واحد حمل کنیم و در این صورت یا باید مقید در این حالت حمل بر افضل افراد بشود یا اگر امکان آن نباشد، طرح میگردد.
درس خارج اصول 11آبان ماه 1405