مرحوم نائینی سه تفاوت بین این دو بیان کرده است.
اولا: موضوع در مفهوم موافق واحد است مثلا در حرمت اذیت کردن پدر و مادر که اولویت دارد نسبت به اف گفتن، در هردو موضوع یعنی متعلق المتعلق پدر و مادر هستند برخلاف قیاس منصوص العله که موضوع مقیسه و مقیسه علیه متفاوت است مثلا موضوع یکی خمر و موضوع دیگری آب جو است.
ثانیا: حجیت مفهوم موافق از ظهور است چون مدلول التزامی دلیل لفظی است ولی حجیت قیاس منصوص العلة از باب ملازمات عقلیه و قطع است.
ثالثا: در برخی موارد که مفهوم موافق پذیرفته شده است، موضوع متعدد می شود مانند اکرم خدام العلماء که به طریق اولی اکرم العلماء را شامل می شود.
البته در مواردی که اکرام خدام علماء عرفا به خاطر خدمت به علماء بوده است.
( درس خارج اصول، جلسه۱۲۰، ۱۹خرداد ۱۴۰۳)