لزوم حرکت و احتیاط هنگام فعلیت ملاک
ما که میگوییم وقتی ملاک فعلی است عقل و عقلاء میگویند حرکت و احتیاط کن نه از بابی که تحصیل ملاک فعلی واجب است به نحو مطلق. دلیلی نداریم که تحصیل ملاک مثل تحصیل امتثال امر واجب است. اگر مولا امر کرد امتثال امرش لازم است ولی اگر ما فهمیدیم ملاک امر این جا هست خود مولا هیچی نگفت و میتوانسته هم بگوید، میگوییم تحصیلش لازم نیست. چرا که سکت الله عن اشیاء لم یسکت عنها نسیانا. خیلی از موارد سکت الله ملاک هم هست. اصلا مورد نزول سکت الله جایی است که ملاک است. اگر ملاک نباشد که معنا ندارد بگوییم سکت الله منه علی العباد. ملاک هست. اما ما به مجرد این که علم به ملاک داشته باشیم نمیگوییم تحصیلش لازم است تا چه برسد به احتیاط. ما میگوییم تحصیل ملاکی لازم است که مولا در صدد استیفائش برامده و سکوت نکرده.
نتیجهگیری: لزوم تحصیل ملاک در صورت فعلی بودن ملاک
پس ملاک فعلی که مولا در مواجهه به آن ملاک سکوت نکرده است آن را ما میگوییم که نباید به زمین بماند و تحصیلش لازم است و اگر شک هم داری باید حرکت کنی.
عدم احراز وجود ملاک فعلی در شبهات موضوعیه
در شبهات موضوعیه که بحث قدرت مطرح است چون خطاب امده از خود خطاب ما گفتیم ملاک فعلی را نمیفهمیم و شبهه مصداقیه است. اما این که مولا در صدد استیفای ملاک آمده این سکت الله نیست از اصل ملاک میفهمیم در صدد استیفا است.
درس خارج اصول - ۲۴ فروردین ۱۴۰۴