در وجوب تعلم بر صبی در موردی که میداند در صورت ترک تعلم حکم شرعی بعد از بلوغ، واجب از او فوت میشود یا احراز امتثال نمیکند، اختلاف است. مثل این که او مستطیع مالی است و موقع وصول به میقات به جهت تمام شدن سال قمری در آن زمان بالغ میشود و حجة الاسلام بر او واجب میشود و اگر الان مسائل حج را یاد نگیرد متمکن از حج صحیح نخواهد بود.
بررسی کلام محقق نائینی: وجوب عقلی تعلم جهت تحفظ بر ملاک ملزم
محقق نایینی فرمودهاند: «تعلّم عقلا بر او واجب است زیرا اگر قبل از بلوغ تعلّم نکند بعد از بلوغ ملاک ملزم بدون عذر از او فوت میشود. و این مطلب نظر عدهای از بزرگان نیز هست.»[1]
این کلام تمام نیست زیرا مقتضای «رفع القلم عن الصبی»[2] این است که هر کاری صبی کند منشأ استحقاق عقاب نیست. و شما میخواهید ترک تعلّم صبی را منشأ استحقاق عقاب او قرار دهید و این خلاف حدیث مذکور که قدر متیقن آن رفع مؤاخذه است، میباشد. زیرا بعد از بلوغ کاری که قدرت دارد را انجام میدهد و مشکل در ترک تعلّم قبل از بلوغ است و لو ترک تعلم سبب استحقاق عقاب بر تفویت واقع است و تفویت واقع نیز در ظرف بلوغ است ولی سبب و منشأ استحقاق عقاب ترک تعلّم در حال صبابت است.
بر اساس جلسه ۶۱
۱۸ آذر ۱۴۰۴