اگر مولا بگوید «اکرم الفقیر الا الفاسق» آیا عنوان «الفقیر» مطلق است؟
دو نظر در مسأله وجود دارد:
برخی گفتهاند که «الفقیر» در این خطاب نه مطلق است و نه مقید؛ زیرا «اکرم الفقیر الا الفاسق» مثل «اکرم الفقیر العادل» است، همانطور که در «الفقیر العادل» «الفقیر» عنوان مستقل نبود و جزئی از عنوان بود، در «اکرم الفقیر الا الفاسق» هم فقیر جزئی از عنوان است. پس فقیر در جملهی «اکرم الفقیر الا الفاسق» نه مقید است نه مطلق و نه مجمل، چون اصلاً «الفقیر» عنوان نیست.
در مقابل برخی گفتهاند که در این جمله فقیر عنوان مستقلی است و لذا مقید محسوب میشود. به نظر ایشان این جمله مانند «اکرم الفقیر و تکرم فساقهم» است.
بستگی دارد که «الا» را چطور معنا کنیم:
اگر «الا» را به «غیر» معنا کنیم، معنا میشود «اکرم “الفقیر غیر الفاسق”» در این صورت «الفقیر» جزئی از عنوان میشود.
اگر گفته شد که «الا» به معنای «استثنی» است، معنا میشود «اکرم الفقیر و استثنی منهم الفاسق»: در این صورت «الفقیر» جزئی از عنوان نیست؛ بلکه خودش عنوان است.
به نظر ما معنای «اکرم الفقیر الا الفاسق» دومی است (معنای الا غیر نیست). با این توضیح روشن میشود که «الفقیر» در خطاب «اکرم الفقیر الا الفاسق» مقید است.
دو بحث دیگر نزدیک به این بحث هم وجود دارد که در قسمتهای جداگانه مطرح شده است:
آیا «الفقیر» در «اکرم الفقیر العادل» مطلق است؟
آیا «الفقیر» در «اکرم الفقیر و لا تکرم الفاسق» مطلق است؟
برگرفته از درس خارج اصول استاد سید محمود مددی، بحث مطلق و مقید، جلسه 129، 4 خرداد 1401.