با توجه به اینکه در فقه شیعه خواندن نماز اول وقت مستحب بوده و از سوی دیگر حفظ نفس، امری واجب تلقی می گردد و امر واجب مقدم بر مستحب می باشد، خواندن نماز امام حسین علیه السلام در اول وفت ظهر عاشورا با وجود خطر جانی برای خودشان و اصحابشان از منظر فقهی چگوته تحلیل می شود؟
ظاهرا امام حسین علیه السلام در بهترین شرائط موجود نماز را اقامه نموده اند زیرا هر چه می گذشت شرائط بر حضرتش سختتر می شد.
سلام
- خواندن نماز خوف مشروط به علم فرد به بقای خوف تا آخر وقت نیست.
- بر فرض که نماز خوف مشروط به علم فرد به بقای شرایط تا آخر وقت باشد، امام علیه السلام بلکه همه اصحاب و یاران ایشان به علم عادی (نه علم غیب) می دانستند که این شرط تا آخر وقت باقی است.
اشکال در نماز خواندن سید الشهدا در اول وقت روز عاشورا مبتنی بر این پیشفرض است که چنین نمازی برای حضرت ضرر داشته است و لاضرر چنین امری را برمیدارد. اما اگر کسی بگوید که لاضرر اصل امر را برنمیدارد بلکه تنها الزام را برمیدارد و آن را تبدیل به ترخیص میکند (به عبارت دیگر عزیمتی نیست و ترخیصی است) عبد میتواند ضرر را به جان بخرد و عبادت را انجام دهد و در پیشگاه خداوند مقرب هم بشود. در مورد اول وقت خواندن نماز که از اولش هم الزامی نبوده است و لاضرر هیچ اثری در آن ندارد.
به عبارت دیگر، رفتار سید الشهدا نشان دهندهٔ ترخیصی بودن ادله لاضرر است. طبق این مبنا روزهٔ کسی که مریض است -مثلاً- علی القاعده صحیح است مگر این که دلیلی بر خلافش اقامه شود.
اما نکتهٔ جالب در نماز خواندن حضرت، این است که بنده تاکنون گزارشی ندیدهام که حضرت نماز عصر را هم خوانده باشند. اگر کسی از دوستان گزارشی در این زمینه دارند، ممنون میشوم که اطلاع رسانی کنند.
فتقدّما أمامه فی نحو من نصف أصحابه حتّی صلّی بهم صلاَة الخوف.
مقتل الحسین 17/2
أن یتقدّما أمامه بنصف من تخلّف معه
ابن نما، مثیر الأحزان 33-34 عنه : القزوینی، الإمام الحسین ع و أصحابه 286-287/2
تقدّما أمامی حتّی أصلّی الظهر، فتقدّما أمامه فی نحو من نصف أصحابه
نفس المهوم 275
إنّه صلّی بمن بقی من أصحابه صلاة الخوف، و تقدّم أمامه زهیر بن القین و سعید بن عبدالله الحنفی فی نصف من أصحابه
المقرّم مقتل الحسین ع 303-304
و قیل صلّی الحسین ع و أصحابه فرادی بالإیماء
حکاه عنه فی البحار 22/45 و العوالم 265/17 و الدمعة السّاکبة 302/4 و الأسرار 295 و نفس المهموم 275 و مثله فی أعیان الشیعه 606/1 و اللّواعج 156
و یقال: إنّه صلّی و أصحابه فرادی بالایماء
المقرّم مقتل الحسین ع 303-304
فرصت سی دقیقه ای اصلاح به اتمام رسیده بود و فرصت نشد منبع را درج کنم.
منبع کتاب تاریخ امام حسین علیه السلام جلد ششم از بیست و چهار جلد آن، سال چاپ 1378 نشر دفتر انتشارات کمک آموزشی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ص633 موجود در نرم افزار نورسیره 3