نظر آیت الله شبیری در مورد کتاب فقه الرضا (فقه رضوی)

حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی دام ظله معتقد اند این کتاب تالیف یکی از علمای امامیه است.
ایشان در مورد این کتاب می فرمایند:
كتاب فقه رضوى چنانچه از عبارات خود كتاب بر مى‌آيد و ما به برخى از موارد آن سابقا در همين مبحث اشاره كرده‌ايم مسلماً از امام (عليه السلام) نيست و بايد از تأليفات يكى از علماى اماميه باشد. به نظر مى‌رسد اين كتاب همان گونه كه مرحوم آقاى سيد حسن صدر هم در رساله‌اى در خصوص آن فرموده، همان كتاب التكليف محمد بن على شلمغانى متوفاى 322 باشد كه آن را در زمان استقامتش پيش از اينكه امر سفارت امام عصر- ارواحنا فداه- به حسين بن روح منتقل شود و او در اثر عدم تحمل آن منحرف گردد نوشته و خود كتاب فى‌ نفسه مورد تأييد نواب حضرت قرار داشته است. زيرا شهيد اول در ذكرى، آن طور كه ما به طور اتفاقى برخورد كرديم و ممكن است موارد بيشترى هم پيدا شود، دو فتواى استثنايى و غير متعارف از شلمغانى نقل مى‌كند كه ديگران به آن ملتزم نيستند و اين دو فتوى هر دو در كتاب فقه رضوى هم يافت مى‌شود، مى‌گويد معيار كر بودن آب اين است كه اگر سنگى به وسط آب انداخته شود موجش به طرفين آن نرسد و اگر برسد آن آب، قليل است و يا مى‌گويد دباغى كردن پوست ميته هر چند موجب جواز نماز خواندن با آن نمى‌گردد ولى موجب پاك شدن آن مى‌شود. لذا استظهار مى‌شود كه كتابى كه در زمان مجلسى در دست علما قرار گرفته و موسوم به فقه رضوى شده همان كتاب التكليف شلمغانى باشد كه صرف نظر از انحراف خود او، كتابش مورد تأييد نواب امام (عليه السلام) قرار داشت.
اما در جای دیگری می فرمایند:
بسيارى از مطالب كتاب فقه رضوى، مطابق با فتواى على بن بابويه است و موارد اختلاف بسيار ندارد و همين باعث شده كه عده‌اى اين كتاب را متعلق به او بدانند، برخى ديگر كتاب را به «شلمغانى» در ايام استقامتش نسبت داده‌اند، على‌اى حال انتساب او به اين دو نفر محرز نيست چنانچه اسناد او به امام معصوم نيز محرز نمى‌باشد.
و باز هم در تایید اینکه کتاب تالیف امام علیه السلام نیست می فرمایند:
ولى على الاظهر كتاب «فقه رضوى» تأليف امام معصوم نيست و يك شاهدش اين است كه با اينكه بسيارى از فتاواى شيخ صدوق و پدرش مطابق با «فقه رضوى» است، ولى حتى در يك جا هم آن فتوى را به امام رضا عليه السلام نسبت نداده‌اند.
حضرت استاد شبیری زنجانی از مرحوم علامه مجلسی نقل می کنند که ایشان این کتاب را تالیف امام علیه السلام می دانند و هم چنین معتقدند در فقیه هر کجا با تعبیر روی، روایتی نقل شده است از فقه رضوی نقل شده است.
اما حضرت استاد می فرمایند:
اينكه مى‌گويند مرحوم صدوق و والدش كتاب را مربوط به حضرت رضا عليه السلام مى‌دانستند و به همين جهت اگر مدركى نبود بر طبق آن فتوا داده‌اند، بسيار مستبعد است، زيرا صدوق در هيچ كدام از كتاب‌هاى خود به اين مطلب اشاره نكرده است كه چنين كتابى از حضرت رضا عليه السلام موجود است، با اين كه در «عيون اخبار الرضا» رواياتى را كه از حضرت رضا عليه السلام روايت شده نقل مى‌كند و حتى مشتبهات را نيز در عيون آورده است، مثلًا روايتى هست كه بزنطى «عن أبى الحسن عليه السلام» آورده و با توجه به اين كه بزنطى هم از امام موسى كاظم عليه السلام و هم امام رضا عليه السلام (كه كنيه هر دو بزرگوار ابى الحسن مى‌باشد) روايت دارد. صدوق اين روايت را به احتمال اينكه مراد حضرت رضا عليه السلام باشد نقل مى‌كند، ولى هيچ اشاره‌اى به اينكه امام رضا عليه السلام كتابى به نام «فقه الرضا» دارد نمى‌كند.بلااشكال اگر فتاواى صدوق مطابق با اين كتاب باشد، ممكن است كتاب شلمغانى يا ديگرى باشد كه بر طبق اخبار فتوا داده و اجتهاد در نقل روايت نيست‌ و لو اسناد ساقط شده است؛ ولى متونى است كه مثلًا آنها را روايات معصوم تشخيص داده، حالا كتاب از هر كسى باشد و اين طور نيست كه مرحوم صدوق و والدش اين كتاب را از حضرت رضا عليه السلام مى‌دانستند كه قهراً هيچ جاى شبهه‌اى در آن نباشد. ما نيز اين كتاب را فقط براى تأييد خوب مى‌دانيم.

ایت الله مددی از امام خمینی نقل می کنند که گفته اند نه فقه الرضا برای امام است و نه تفسیر منسوب به امام عسگری. لکن اولی را یک فرد با سواد نوشته و دومی را یک بی سواد

نظر آِت الله شبیری کووووو

مرحوم امیز عبدالله افندی در ریاض گویا ثابت کرده اند این کتاب برای علی بن موسی بن بابویه است و چون در نسخه ی رسیده به متاخرین مولف علی بن موسی ذکر گردیده خیال شده که وی امام رضا است در حالی که او ابن بابویه است

نظر آِت الله شبیری کووووو

دوست عزیز پست اول همین موضوع نظر حضرت آیت الله شبیری زنجانی در مورد کتاب فقه رضوی است.

آقا سید رضا صدر در رساله ی معروفی که در این زمینه نگاشته اند اثبات نمودند که این کتاب برای شلمغانی است
در میان علمای امروزه ی نجف گویا همگی دراین قول متفق اند حتی آقای سیستانی و آقا سید محمد رضا در قبسات
البته رساله ای دیدم از آیت الله علی کاشف الغطا به اسم کشف ابن الرضا و دلایل مرحوم آقا سید رضا را رد نموده و گویا این تنها ردیه ی موجود و مطبوع بر کتاب آقای صدر است و در آن پس از بررسی روات و نسخ موجود از کتاب و قراین می گویند این کتاب از خود امام است لکن بعضی از روایات الحاق شده است به آن اما سمعا منه او ثقه بصدورها منهم بخیال انهم نفس واحد

آقا سید رضا صدر در رساله ی معروفی که در این زمینه نگاشته اند اثبات نمودند که این کتاب برای شلمغانی است
در میان علمای امروزه ی نجف گویا همگی دراین قول متفق اند حتی آقای سیستانی و آقا سید محمد رضا در قبسات
البته رساله ای دیدم از آیت الله علی کاشف الغطا به اسم کشف ابن الرضا و دلایل مرحوم آقا سید رضا را رد نموده و گویا این تنها ردیه ی موجود و مطبوع بر کتاب آقای صدر است و در آن پس از بررسی روات و نسخ موجود از کتاب و قراین می گویند این کتاب از خود امام است لکن بعضی از روایات الحاق شده است به آن اما سمعا منه او ثقه بصدورها منهم بخیال انهم نفس واحد

آقا محمدرضا اصفهانی مسجدشاهی هم رساله در این باب دارند که گویا مطبوع است و در آن به آقای صدر اعتراض کردند و دلیل ایشان را نادرست می دانند
همچنین محدث نوری با استفاده از جفارین این کتاب را از املا امام می داند(البته خودشان گفته اند که این کار نزد کسی جز خودم حجت نیست!!!)