یکی از راه هایی که برای اثبات عدالت از روایت ابن ابی یعفور قابل استفاده است، مواظبت بر حضور در نماز جماعت مسلمین می باشد.
در فقره ای از این روایت آمده است: «وَ يَكُونَ مَنهُ (ممّا تعرف عدالة الرجل به) التَّعَاهُدُ لِلصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ إِذَا وَاظَبَ عَلَيْهِنَّ وَ حَفِظَ مَوَاقِيتَهُنَّ بِحُضُورِ جَمَاعَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَ أَنْ لَا يَتَخَلَّفَ عَنْ جَمَاعَتِهِمْ فِي مُصَلَّاهُمْ إِلَّا مِنْ عِلَّةٍ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ لَازِماً لِمُصَلَّاهُ عِنْدَ حُضُورِ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ»
از این فقره استفاده میشود که مواظبت بر حضور در نماز جماعتِ عدهای از مسلمین و نماز خواندن با آنها امارۀ دیگری برای اثبات عدالت است و البته روشن است که اماره در جایی موثر است که خلاف آن معلوم نباشد لذا حضور در نماز جماعت دلیل بر عدالت معلوم الفسق نیست.
ممکن است گفته شود که بر اساس روایت مذکور، قید دیگری برای اثبات عدالت با تعاهد بر حضور در نماز جماعت لازم است چون در روایت بعد از این فقره آمده است: «فَإِذَا سُئِلَ عَنْهُ فِي قَبِيلَتِهِ وَ مَحَلَّتِهِ قَالُوا مَا رَأَيْنَا مِنْهُ إِلَّا خَيْراً مُوَاظِباً عَلَى الصَّلَوَاتِ مُتَعَاهِداً لِأَوْقَاتِهَا فِي مُصَلَّاهُ» یعنی مواظبت بر حضور در نماز جماعت در صورتی دلیل بر عدالت است که اگر از اهل قبیله و محلۀ او سوال شود، بگویند ما از او جز خوبی ندیدیم.
اما به نظر ما این فقره قید برای مواظبت بر حضور در نماز جماعت نیست. مفاد این قسمت، چیزی جز حسن ظاهر نیست. توجه کنید که این فقره با «واو» به قبل عطف نشده است بلکه با «فَإِذَا» به قبل مرتبط شده است یعنی این فقره بر قبل متفرع شده است و معنای آن این است که کسی که متعاهد بر حضور در نماز جماعت مسلمین باشد اگر از اهل محله و قبیله او سوال شود در مورد او میگویند ما جز خوبی از او چیزی ندیدیم. به عبارت دیگر این حسن ظاهر متفرع بر مواظبت بر حضور در نماز جماعت است و کسی که مواظب بر حضور در نماز جماعت باشد، منفک از حسن ظاهر نیست و لذا بعد از آن هم آمده است که میگویند ما جز خوبی و مواظبت بر صلوات از او چیزی ندیدیم.
نکته: آنچه در این فقره امارۀ عدالت قرار داده شده است، حضور در نماز جماعت عدهای از مسلمین است نه صرف خواندن نمازها به جماعت لذا اینکه شخص در خانۀ خود با اهل و عیالش نماز جماعت بخواند، دلیل بر عدالت او نیست.
5/12/1402