شخصیت و ویژگیهای اخلاقی محمد بن سنان
آنچه در مورد محمد بن سنان به آن رسیدهایم، این است که او فرد خوبی بوده، اما زبانی تیز داشته است. برخی افراد اینگونهاند؛ آدم خوبی هستند ولی زبان تیزی دارند و گنده گویی میکنند و ربما به دروغگویی و غلو متهم میشوند.
نقل است که او در برابر صفوان گفته است: «مسائل اعتقادی و فکری را از من بپرسید و فقه را از صفوان.» صفوان نیز میگویند: «یرید أن یطیر».
اینگونه افراد اغلب به خود خیلی اعتماد دارند و اگر با افراد قوی معاشرت نداشته باشند، گمان میکنند هرچه فکر میکنند، درست است. این اخلاق، اخلاق بدی است که به نظر ما محمد بن سنان آن را داشته است؛ اما نمیتوان انکار کرد که او فردی فاضل و عالم نیز بوده است. یک چیز هایی را می فهمیده است و قبول داریم و بعضا هم چیز های خوبی نقل کرده است و درست هم می فهمیده است و لذا گاهی او را متهم به غلو می کردند یا کذاب می نامیدند.
استناد به نقل اجلاء برای اثبات وثاقت
بااینحال، نظر ما بر این است که فرمایش شیخ مفید در «الارشاد» و روایات بسیاری که اجلاء از محمد بن سنان نقل کردهاند، دلالت بر ثقه بودن او دارد. البته، همانطور که گفتیم، انکار نمیکنیم که او زبانی تیز و اخلاق بدی داشته و به همین دلیل کثیرا متهم شده است.
برخی سخنان او دقیق و عمیق بودهاند، اما مردم توان تحمل آنها را نداشته و او را به دروغگویی متهم میکردند.
نتیجهگیری و دیدگاه صاحب جواهر
خلاصه اینکه، سند این روایت بر اساس مبنای ما پذیرفته است. صاحب جواهر نیز وقتی این روایت را ذکر میکند، میگوید: «فی القوی»، که به ذهن میرسد او محمد بن سنان را قبول داشته است. ممکن هم است به این دلیل که تمامی راویان آن از اجلاء هستند، چنین گفته باشد. نمیدانیم شاید مراد ایشان این باشد که «قوی» یعنی از «صحیح» نیز بالاتر است. کلام ایشان در اینجا چندان روشن نیست.