مرحوم اصفهانی در تبیین تفاوت میان عقد و عهد میفرماید: در «عهد» ارتباطی میان یک شخص و یک عمل یا شیء دیگر به وجود میآید. برای نمونه، هنگامی که فردی متعهد به نگارش نامهای میشود، ارتباطی میان شخص و عملِ «نوشتن نامه» برقرار شده است.
اما در «عقد»، ارتباط میان دو امر فینفسه شکل میگیرد. مثلا اگر عملِ «نوشتن نامه» در ازای دریافت «صد تومان» قرار گیرد، این تعامل، «عقد» نامیده میشود. در اینجا، ارتباط نه با شخص، بلکه با مال (صد تومان) است. بنابراین، اگر عملِ «نوشتن نامه» به شخص مرتبط شود، عهد و اگر به مال (صد تومان) مرتبط گردد، عقد است.
در حقیقت، تفاوت میان عهد و عقد را میتوان به تفاوت میان ایجاد و وجود تشبیه کرد. اگر فاعل لحاظ شود، ایجاد است و اگر قابل لحاظ شود، وجود است.
بر اساس جلسه ۱۰۷
۱۹ فروردین