علماء از جمله محقق در شرائع در ضمن بحث از اشتراط عدالت در شاهد، به برخی از گناهان اشاره و از مخلّ بودن آنها به عدالت بحث کرده اند. یکی از این موارد، لعب با حمام یا کبوتر بازی است. آیا شهادت شخص کبوتر باز پذیرفته می شود؟ معروف بین علماء این است که نه نگهداری کبوتر حرام است و نه بازی کردن با آن و موجب ردّ شهادت نیز نمی شود و در روایات این مساله مورد سوال واقع شده است.
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ مُوسَى النُّمَيْرِيِّ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ سَيَابَةَ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ شَهَادَةِ مَنْ يَلْعَبُ بِالْحَمَامِ فَقَالَ لَا بَأْسَ إِذَا كَانَ لَا يُعْرَفُ بِفِسْقٍ.
وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ لَا بَأْسَ بِشَهَادَةِ الَّذِي يَلْعَبُ بِالْحَمَامِ وَ لَا بَأْسَ بِشَهَادَةِ صَاحِبِ السِّبَاقِ الْمُرَاهِنِ عَلَيْهِ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَدْ أَجْرَى الْخَيْلَ وَ سَابَقَ وَ كَانَ يَقُولُ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَحْضُرُ الرِّهَانَ فِي الْخُفِّ وَ الْحَافِرِ وَ الرِّيشِ وَ مَا سِوَى ذَلِكَ قِمَارٌ حَرَامٌ. (تهذیب الاحکام، جلد ۶، صفحه ۲۸۴)
مرحوم صدوق نیز روایت اول را نقل کرده است. (من لایحضره الفقیه، جلد ۳، صفحه ۴۸)
علاوه بر این اگر کبوتربازی موجب ردّ شهادت بود با توجه به عمومیت ابتلای کبوتر بازی، ردّ شهادت کبوترباز روشن و معروف میشد.
البته در مواردی که این کار ملازم با معصیت باشد مثل اینکه موجب آزار و اذیت همسایه یا تطلّع بر خانه و امور دیگران باشد موجب فسق و ردّ شهادت است. همچنین اگر این کار یا برخی مراتب آن جزو امور دنیه و خلاف مروت محسوب شود، اگر کسی در عدالت مروت را شرط بداند، از آن جهت مخلّ به عدالت هم خواهد بود اما در غیر این صورت صرف بازی با کبوتر موجب فسق نیست.
نکته: در جواز اقتناء و نگهداری کبوتر هیچ تردیدی وجود ندارد بلکه مطلوبیت نگهداری آن از روایات قابل استفاده است. (رجوع کنید به الکافی، جلد ۶، صفحه ۵۴۶ باب الحمام)
نکته: آنچه گفتیم به کبوتر اختصاص ندارد بلکه نگهداری سایر حیوانات یا لعب به آنها به خودی خود حرام یا خلاف مروت نیست هر چند ممکن است به لحاظ جایگاه اشخاص یا امور دیگر حرام یا خلاف مروت باشد.