حکم طهارت و نجاست ژلاتین گاوی که در آدامس و … استفاده می شود را آقایان لطف فرمایند؟
نظر آیت الله سیستانی حفظه الله
اگر شک کنید که ژلاتین، از گیاه گرفته شده یا از حیوان، خوردن آن جایز است و تفحص لازم نیست، ولی اگر بدانید که از حیوان گرفته شده و از تذکیه(ذبح) شرعی آن مطمئن نباشید خوردن آن جایز نیست حتی (بنا بر احتیاط واجب) اگر از استخوانهای حیوان فراهم شده باشد.
بلی اگر علم و یقین داشته باشیم که مواد آن استحاله شده و در ضمن عملیات شیمیایی دگرگون شده است خوردن آن مطلقاً اشکال ندارد. اما این امر (استحاله) ثابت نشده است.
منبع:http://www.sistani.org/persian/qa/0932/
نظر مقام معظم رهبری در مورد ژلاتین
س: آيا ژلاتينهاى تهيه شده از اجزاى حيوانات حلال گوشت که ذبح شرعى نشدهاند، حلال شمرده مىشود؟
ج) ژلاتينهاى تهيه شده از استخوان حيوانهاى حلال گوشت که ذبح شرعى نشدهاند، چنانچه ظاهر استخوان را قبل از تبديل به ژلاتين تطهير کنند پاک و حلالاند، اما ژلاتينهاى تهيه شده از پوست حيوانات حلال گوشت که ذبح شرعى نشدهاند، نجس و حرام است.
http://www.leader.ir/tree/view.php?parent=n20865&catid=49&lang=fa
س: آيا ژلاتين تهيه شده از اجزاى حيوانات حرام گوشت، به دليل چندين بار تغيير و تحول کلى، مشمول استحاله مىگردد؟
ج) تحقق استحاله محرز نيست، لذا ژلاتينهاى تهيه شده از اجزاء حيوانات حرام گوشت حراماند.
http://www.leader.ir/tree/view.php?parent=n20866&catid=49&lang=fa
سلام علیکم، (معذرت می خواهم خیلی عادت ندارم به فارسی نوشتن):
چند دهه است این مشکل در غرب داشتیم خصوصا چون حیوانها ذبح شرعی نمی شوند. بعد از فحصی که بعضی از علماء مقیم غرب انجام دادند، محرز شد که استحاله رخ می دهد، ولی به نظر بعضی بازهم مشکل دارد چون آبی که در آن این استحاله رخ می دهد ظاهرا همیشه کر نیست، و حتی آب مضاف می شود و متنجس می شود (قبل از تبدیل شدن به ژلاتین).
این جواب در سال ۱۹۹۶ میلادی از یکی از علماء معروف کاناد سید محد رضوی (پسر سید سعید اختر رضوی) نوشته شده است:
https://www.al-islam.org/organizations/AalimNetwork/msg00118.html
تو این می نویسند که
To know if such a change occures in the final product known as
gelatine, we have to refer to the experts of food industry. After my
article was published, a brother from Minnesota, USA, was kind enough to
send for me a copy of an hand-out distributed by General Foods (the
manufacturer of Jell-o, the gelatin dessert). A paragraph in that
hand-out, in my opinion, clearly gives the expert’s view about the
chemical change (istihalah) which takes place in manufacturing of
gelatine. While reading the below quotation, keep in mind that these
people do not have the slightest clue about the issue of istihalah in our
shari`ah! It says:
"It is interesting to note that during manufacture of gelatin,
chemical changes take place so that, in the final gelatin product, the
composition and identity of the original material is completely
eliminated. Because of this, gelatin is not considered a meat food
product by the United States government. The plant is under supervision
of the Federal Food and Drug Admininstration. If the government
considered gelatin a meat food product, the plant would operate under the
Meat Inspection Branch of the Department of Agriculture." (From General
Foods Corp. New York.)
خلاصه، برای تشخیص استحاله پیش متخصصین رفتند (در آمریکا) و آنها ژلاتین را زیر بخش مواد شیمیایی می گذارند (در حالی که قبل از تبدیل شدن به ژلاتین زیر بخش گوشتهاست) و در آخر سید رضوی می نویسند: هر نوعی ژلاتین طاهر و حلال است.
البته همان طوری که گفتم، بعضی علماء باز هم مشکل می دانند.
اگر شک در استحاله داشته باشیم دلیلی بر نجاست و حرمت آن نداریم؛ زیرا استصحاب به علت عدم احراز وحدت موضوع به جهت احتمال استحاله جاری نمی شود ولذا اصل برائت محلل و مطهر آن است.
همان طور که «حیات زید» را میتوان استصحاب کرد، «عدم استحاله» را نیز میتوان استصحاب نمود!
فرض کنید چوب نجسی در آتش است که نمیدانیم آیا در حدی سوخته که استحاله شده باشد و پاک شده باشد، یا هنوز به اندازهی کافی نسوخته! بعید میدانم کسی ملتزم به عدم جریان استصحاب شود و برائت (یا اصالة الطهارة) جاری کند!