روایت ابن ابی یعفور یکی از روایات بسیار مهم و راهگشا در بحث عدالت است. استاد قائنی بر اساس این روایت، اعتبار و حجیت راههای متعددی را برای احراز عدالت برداشت کرده اند. برخی از علماء برای اثبات حجیتِ شیاعِ عدالت به عنوان راهی برای احراز عدالت، به این فقره از روایت ابن ابی یعفور استدلال کردهاند: «فَإِذَا سُئِلَ عَنْهُ فِي قَبِيلَتِهِ وَ مَحَلَّتِهِ قَالُوا مَا رَأَيْنَا مِنْهُ إِلَّا خَيْراً»
اما به نظر استاد این فقره بر حجیت شیاع دلالت ندارد و مفاد آن حجیت حسن ظاهر برای اثبات عدالت است و این تعبیر عبارت دیگر از حسن ظاهر شخص است و حتی اگر مفاد آن شیاع هم باشد، شیاع حسن ظاهر است نه شیاع عدالت چون مفاد آن این است که اشخاص بگویند ما از او جز خیر ندیدیم نه اینکه از عدالت او خبر دهند. علاوه که به نظر استاد این فقره بر شیاع به حد تواتر دلالت دارد و این با شیاع در محل بحث متفاوت است.
به نظر استاد فقط فقرۀ «وَ یُعْرَفَ بِاجْتِنَابِ الْكَبَائِرِ الَّتِي أَوْعَدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهَا النَّارَ مِنْ شُرْبِ الْخُمُورِ وَ الزِّنَا وَ الرِّبَا وَ عُقُوقِ الْوَالِدَيْنِ وَ الْفِرَارِ مِنَ الزَّحْفِ وَ غَيْرِ ذَلِكَ» بر حجیت شیاع برای اثبات عدالت، دلالت دارد و دلالت این فقره بر حجیت شیاع مبتنی بر این است که تعبیر موجود در روایت، «وَ یُعْرَف» باشد اما در برخی از نسخ به صورت «وَ تُعْرَف» ذکر شده است که در این صورت مفاد روایت این خواهد بود که عدالت با اجتناب از کبائر شناخته میشود. اما به نظر ما بعید نیست نسخه «وَ یُعْرَف» صحیح باشد چون علاوه بر اینکه در نسخ متعدد به همین صورت نقل شده است و علماء هم روایت را همین طور معنا کردهاند، ضمائری که در ادامه روایت آمده است مثل «أَنْ يَكُونَ سَاتِراً لِجَمِيعِ عُيُوبِهِ» و «حَتَّى يَحْرُمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ مَا وَرَاءَ ذَلِكَ مِنْ عَثَرَاتِهِ وَ عُيُوبِهِ» و «وَ يَجِبَ عَلَيْهِمْ تَزْكِيَتُهُ وَ إِظْهَارُ عَدَالَتِهِ فِي النَّاسِ» و … همه به شخصی که از عدالتش سوال شده است برمیگردند نه به عدالت.
این مطلب در تقریرات درس خارج فقه استاد قائنی در جلسۀ پنجم اسفند سال 1402 قابل مشاهده است.