در ادامهٔ بحث از بیع یک میلیون تومان نقد به یک میلیون و دویست هزار تومان نسیه، باید به دیدگاه آقای سیستانی اشاره کرد که برخلاف مرحوم آقای خوئی، این معامله را از سنخ قرض ربوی نمیدانند، بلکه آن را همچون شهید صدر بیع محسوب میکنند؛ با این حال، ایشان به دلیل وجود روایاتی خاص، احتیاط واجب میکنند که این نوع معامله ترک شود. این احتیاط، از آنجا ناشی میشود که هرچند اسکناس از مصادیق معدودات است و ربای معاوضی در آن جاری نمیگردد، اما روایتی صحیحه مفادش این است که بیع معدود به جنس خود به صورت نسیه، نباید مشتمل بر زیادی باشد.
متن روایت چنین است: «ما کان من طعام مختلف أو شیء یتبادل فلابأس ببیعه نقداً یداً بید، فاما نظرةً فلایصلح.» بر اساس این روایت، اگر چیزی از اقسام طعام مختلف یا متاع یا شیء متفاضل باشد، بیع نقدی آن به صورت دستبهدست اشکالی ندارد، اما بیع نسیهای آن صحیح نیست. از آنجا که فروش یک میلیون تومان نقد به یک میلیون و دویست هزار تومان نسیه، مصداق «شیء متفاضل» محسوب میشود، مشمول این روایت قرار میگیرد و بیع نسیهای آن جایز نخواهد بود.
با این وجود، آقای سیستانی به جای فتوی به بطلان این معامله، احتیاط واجب میکنند؛ زیرا مشهور فقها به مضمون این روایت فتوی ندادهاند و از این رو، ایشان به جهت وجود روایت صحیحه، احتیاط را ترک اولی میدانند. ادامهٔ این بحث، با تفصیل ادله و بیان دقیق دیدگاههای فقهی در خصوص بیع نقد به نسیه و ارتباط آن با ماهیت سپردههای بانکی، در سایت در دسترس است.
خارج فقه 06 تیر 1397