بررسی تاریخی و دلایل جعل شخصیت 
جابر بن حیان وجودش خیالی است و وجود واقعی ندارد. شاید اکنون ده ها کتاب در کتابخانه های معتبر دنیا به اسم جابر موجود باشد که چاپ شده اند. برخی از آنها را کراوس چاپ کرده که البته من همه کارهای او را ندیده ام و شنیده ام به جز او هم بوده اند. کتاب مختار اسرار جابر بن حیّان نیز وجود دارد که به طور مختصر نسخه ها را وصف کرده است و در کتابخانه بریتانیا و جاهای دیگر نگهداری می شود.
با تحقیق تاریخی معلوم می شود که هیچ یک از اینها وجود خارجی ندارد و چون در گذشته تعبد حاکم بوده است و مردم تعصب دینی شدید داشته و گمان می کرده اند که در صورت خارج شدن از چهارچوب مرسوم متهم به کفر می شوند (مثلاً معروف است که« من تمنطق فقد تزندق») چنین شخصیت هایی را جعل کرده اند . (نگاهی به دریا، ص356)
ارتباط با اخوان الصفا و اسماعیلیه 
اخوان الصفا گروهی بودند که سعی کرده اند علم را وارد دنیای اسلام کنند . در قرن دوم و سوم، اسماعیلی ها عده ای از آثار علمی و دانشمندان را به خودشان نسبت می دهند، مثل جابربن حیان. اسماعیلی ها در بحث علم زیاد کار کردند در دنیای اسلام در مقابل بغدادی ها هستند که اشعری بودند.
به اعتقاد من اصل وجود شخصی به نام جابربن حیان روشن نیست بلکه اسم رمزی است که کتبی را به ایشان نسبت دهند و از این طریق به ائمه (ع) متصل شوند. مجموعه ای از امور عجیب و رازالود را به او نسبت می دهند. ابن ندیم اسم جابر بن حیان را می آورد و به او 500 کتاب نسبت می دهد ولی در فهرست شیخ و نجاشی رحمهما الله نام او نیست . (درس خارج فقه؛ 21/10/93)
انتساب آثار به خالد بن یزید 
بعضی ها معتقدند که جمله ای از این رسائلی که به اصطلاح جابر ابن حیان نسبت داده شده اینها در حقیقت رسائل خالد ابن معاویه ابن یزید است یا خالد ابن یزید ابن معاویه برادر معاویه اصلاً مال آن است . این ترجمه کرده اولین ترجمه ها از لغت یونانی و رومی به عربی توسط این است و اصلاً مراد از جابر یک شخص واحد نیست در عده ای از موارد مراد این شخص است که فرزند یزید می شود. (سلسله جلسات نقد متن حدیث)
جایگاه جابر در میراث اسلامی 
بله بعضا از آنچه به میراث جابر بن حیان نسبت داده می شود و الحمدلله میراث جابر بن حیان در میراث اصحاب ما هست اصلاً وجود ندارد ، یعنی خیلی عجیب است که امثال شیخ النجاشی رحمه الله و شیخ طوسی هر دو در کتاب الفهرست؛ فهرست النجاشی و فهرست الشیخ حتی نام جابر را ذکر نکرده اند چه برسد به نوشته هایش .
جابر در حقیقت در محافل اسماعیلیه شهرت داشت و به همین دلیل اکنون نقش میراث اسماعیلیه در میراث ما صفر است، واقعاً صفر است، جز در نهایت کتاب دعائم الاسلام و این دغدغه ای است که ارزش علمی ندارد. نامه های منسوب به جابر بن حیان کوفی البته در دفاتر غربی چند نامه منسوب است یعنی پشت این نامه نوشته شده است نامه فلانی به جابر. اصل انتساب نامه به جابر همه بر اساس صحت راوی است؛ و الا نه راوی و نه فلانی معلوم نیست. تعدادی از این نامه ها چاپ شده و نزد من است و این نامه ها قطعا از جابر نیست . (جلسه ۶ تدوین حدیث)