بسم الله الرحمن الرحیم
چرا این صفت، صفت نوع است نه شخص؟
مفعول مطلق: نوعی - عددی - تاکیدی
کلمه صدقه، مفعول مطلق است؛ مفعول مطلقی است که دلالت بر نوع مفعول میکند. یعنی صدقه ها انواع مختلفی دارند؛ این صدقه از آن دسته ای است که بیع و هبه اش جایز نیست.
کلام آیت الله وحید خراسانی؛
ظاهر روایت، دال بر این است که آنچه واقع شده، صدقه است؛ این دو وصف عدم بیع و عدم هبه، ناشی از ذات موصوف است نه اینکه ناشی از جعل جاعل یا شرط شارط باشد! همانند اینکه یک نفر بگوید من یک معامله غبنی انجام دادم، دال بر این است که ذات معامله غبنی بوده است نه اینکه متعامل، این معامله را بصورت غبنی ایجاد کرده باشد…
ظهور این عبارت ( لا تباع و لا توهب ) به این است که احتمال است که صفت ذات معامله است. هرچند احتمال دارد که به جعل جاعل باشد ولی این احتمال، خلاف ظاهر است…
مرحوم نایینی
تعبیر به شرط، به این عبارت بیان نمیشود اصلا ( به این صورت که لاتباع و لاتوهب ) و در غایت بعد است اگر بخواهد شرط مورد خاص باشد.
دلیل دیگر برای اینکه لاتباع و لاتوهب، اشتراط مورد خاص نیست:
شرط هایی که در وقف انجام میشود گاهی بر علیه واقف است گاهی بر علیه موقوف علیهم.
اگر شرط، از شرط هایی بود که بر علیه واقف است، میتوان گفت که قبل از ذکر موقف علیهم بیان شود.
لکن این شرط لاتباع و لاتوهب ( اگر شرط باشد ) برای موقوف علیهم است و نمیتواند قبل از ذکر آنها، شرط را ذکر کند.
لذا وقتی قبل از ذکر موقوف علیهم، بیان شده است، یعنی شرط برای این وقف خاص نیست و صفت جمیع موقوفات است.
مرحوم اصفهانی در حاشیه کتاب المکاسب ( للاصفهانی، ط - الحدیثه )؛ ج3، ص: 78 نیز به همین مطلب اشاره کرده اند.