تعریف مرحوم شیخ انصاری از بیع
مرحوم شیخ انصاری (ره) در تعریف بیع فرمودهاند: «انشاء تملیک عین بمال»، و این تعریف را شامل قرض ندانستهاند.
اشکال: دخول قرض در تعریف بیع
ممکن است این گونه اشکال شود که تعریف مذکور، قرض را نیز شامل میشود. دلیل این تقریب این است که در قرض نیز، شخص قرضدهنده، عین را به تملیک قرضگیرنده درمیآورد. از آنجا که عین قرض داده شده معمولاً باقی نمیماند و مورد استفاده قرار میگیرد، قرضدهنده در مقابل مالیت و قیمت آن، تملیک میکند. بنابراین، به نظر میرسد که این فرآیند همان «تملیک عین بمال» است و تعریف بیع بر آن منطبق میشود.
پاسخ: تفاوت در نحوه تملیک (تملیک «علی وجه التضمین»)
در پاسخ به این اشکال گفته شده است که در باب قرض، تملیک عین «علی وجه التضمین» است.. این در حالی است که در بیع، تملیک عین «علی وجه التضمین» نیست. استاد نیز تفاوت بین این دو را بسیار واضح دانستند.
نقد پاسخ: ابهام در وجود تفاوت
به نظر نگارنده (خیشه)، در باب بیع نیز تملیک «علی وجه التضمین» است؛ زیرا بایع (فروشنده) عین را به مشتری تملیک میکند و در مقابل، مشتری را ضامن میکند که «عوض المسمی» (بهای توافق شده) را بپردازد. بنابراین، ظاهراً تعریف «انشاء تملیک عین در مقابل مال» بر هر دو (بیع و قرض) صدق میکند.