محمد بن موسی بن متوکل یکی از افرادی است که با وجود عدم توثیق صریح در کتب رجال ثمانیه، میتوان از طریق قرائن و شواهد به وثاقت او پی برد. در این بخش، به سه راه اصلی برای اثبات وثاقت ایشان میپردازیم.
۱. 
راه اول: ادعای اتفاق سید بن طاووس و توثیق عملی فقها
یکی از قرائن، ادعای سید بن طاووس در کتاب فلاح السائل است. ایشان روایتی را نقل میکند که در سند آن، نام محمد بن موسی بن متوکل وجود دارد و سپس ادعای اجماع و اتفاق بر وثاقت راویان آن را دارد.
[!quote] کلام مرحوم سید بن طاووس در کتاب فلاح السائل
وَ رَوَاهُ فِي أَمَالِيهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ الْمُتَوَكِّلِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقَ ع يَقُولُ مَا أَحَبَّ اللَّهَ مَنْ عَصَاهُ ثُمَّ تَمَثَّلَ فَقَالَتَعْصِي الْإِلَهَ وَ أَنْتَ تُظْهِرُ حُبَّهُ
هَذَا مُحَالٌ فِي الْقِيَاسِ بَدِيعٌلَوْ كَانَ حُبُّكَ صَادِقاً لَأَطَعْتَهُ
إِنَّ الْمُحِبَّ لِمَنْ يُحِبُّ مُطِيعٌأقول و لعل قائلا يقول هذان البيتان لمحمود الوراق. فنقول إن الصادق ع تمثل بهما و رواة الحديث ثقات بالاتفاق و مراسيل محمد بن أبي عمير كالمسانيد عند أهل الوفاق. أقول و من ذلك ما رويناه بإسنادنا المشار إليه.[1]
همچنین، شیخ صدوق بهکرات از ایشان روایت نقل میکند و نکته قابل توجه این است که قدما از مدارس مختلف -بغدادیین، قمیها، خراسانیها و رازیها- نیز هیچگونه خدشهای به سند این روایات وارد نکردهاند؛ لذا توثیق سید بن طاووس، توثیق عملی و بر اساس رفتار فقهاء است.شیخ مفید از مدرسه بغداد، قطب راوندی از مدرسه قم، علی بن الحسین أبوالبرکات از مدرسه خراسان، محمد بن احمد بن عباس بن فاخر از عقل گرایان مدرسه بغداد (البته در حد سید مرتضی نیست)، حسن بن سلیمان معروف به عز الدین حلی از مدرسه حله (البته ایشان خیلی زوری ندارد)، متعرض روایات ایشان شده اند و اشکال سندی نکرده اند.
حد وسط توثیق عملی، همان حد وسط در إکثار روایت أجلاء است چرا که آنجا هم می گفتیم باید افراد مختلف از مدارس مختلف قدمائیه، إکثار روایت از یک راوی داشته باشند چرا که در این صورت بعید است بر تک تک روایاتش قرینه داشته باشند.
۲. 
راه دوم: توثیق ابن داود و علامه حلی
محمد بن موسی بن متوکل در رجال ابن داود و علامه حلی، توثیق شده است.
[!quote] محمد بن موسى المتوكل ثقة.[2]
[!quote] محمّد بن موسى بن المتوكّل، ثقة. (ثق)[3]
آقای خوئی فرموده اند توثیقات متأخرین اعتبار ندارد. نظر ما این است که اگر علامه حلی منبع را ذکر کرد (جش یعنی رجال نجاشی، فض یعنی رجال فضل بن شاذان که خیلی برای ما اهمیت دارد، کش یعنی رجال کشی)، به توثیق ایشان اخذ می شود. اما اگر منبع را ذکر نکرد، توثیق متأخرین و اجتهادی است. در ما نحن فیه ایشان منبع را (ثق) ذکر کرده اند که یعنی وثاقت او مشهور است و این فقط شهرت نزد ایشان را ثابت می کند و نمی توانیم اعتتماد کنیم چرا که شهرت یک امر اجتهادی است و عدد ندارد. ابن داوود هم منبع را ذکر نکرده لذا منشأ توثیق او را نمی دانیم.
۳. 
راه سوم: إکثار روایت جلیل (شیخ صدوق)
شیخ صدوق بیش از هزار روایت از محمد بن موسی بن متوکل نقل کرده است. ما قبلا گفتیم که إکثار روایت صدوق، نشان دهنده اعتماد شیخ صدوق است و ملازمه ای با وثاقت ندارد اما قرینیت دارد.
جلسه ۱۲۶، بررسی سندی روایت حسن بن جهم، ۷ خرداد ۰۴ (109.7 کیلوبایت)