بسم الله الرحمن الرحیم
بررسی وثاقت عمر بن علی بن عمر بن یزید
در مورد عمر بن علی بن عمر بن یزید توثیق خاص وارد نشده است. ولی با توجه به این که ایشان از رجال نوادر الحکمة است -همین روایت نیز در نوادر الحکمة است- و از مستثنیات ابن ولید نیست و عدم استثنای او دلالت بر توثیق ایشان دارد.
این مطلب در کلام مرحوم وحید بهبهانی آمده است.
این قاعده دارای دو شق است: شق اول: استثناء کردن افراد خاص دلالت بر تضعیف شخص از حیث قول دارد. شق دوم: عدم استثناء دلالت بر توثیق دارد.
مرحوم خویی دو اشکال به این قاعده مطرح کردند:
اشکال اول: مرحوم خویی فرمودهاند: «عدم استثناء دلالت بر توثیق افراد ندارد. زیرا ابن ولید فرمودهاند: «ما به روایاتی که آن اشخاص خاص در آن وجود دارند عمل نمیکنیم و به بقیه روایات عمل میکنیم» وجه عدم عمل به روایاتی که آن افراد در سند آن وجود دارند این است که ضعف آنها ثابت شده است. و از این عبارت فقط استفاده میشود که ضعف بقیهی افراد ثابت نشده است نه این که موثق هستند. و بین موثق بودن و عدم ثبوت ضعف تغایر است.
بررسی اشکال اول
این اشکال وارد نیست زیرا آن چیزی که در عمل به اخبار و عدم عمل به آن موضوعیت دارد ثبوت وثاقت و عدم ثبوت وثاقت است نه ثبوت ضعیف، لذا وقتی اسثنای آن افراد خاص به جهت عدم ثبوت وثاقت آنها است مفهوم آن ثبوت وثاقت سایر افراد است.
اشکال دوم
مرحوم خویی در معجم فرمودهاند: «از کلام ابن ولید استفاده میشود که ایشان به اخبار این افراد خاص که استثناء شدند عمل نمیکند و به اخبار سایر افراد عمل میکند. ولی عمل کردن به روایت متوقف بر وثاقت جمیع روات واقع در سند نیست بلکه یکی از مناشی عمل به روایت محفوف بودن آن به قرینه بر صحت است پس عمل او به این روایت کشف از وثاقت این افراد نمیکند و نهایتا کشف از صحت روایت به اصطلاح قدماء میکند یعنی قرینه بر صدور روایت از امام علیه السلام وجود داشت. وجود داشت.»
بنابراین وثاقت عمر بن علی بن عمر بن یزید ثابت نیست.
درس خارج فقه استاد شوپایی حفظه الله، جلسه تاریخ(8/1/1404)