بسم الله الرحمن الرحیم
مقدمه: معرفی راوی و پرسش پیرامون توثیق او
بُنان بن محمد بن عیسی در وسائل الشیعه در حدود ۷۰ سند قرار دارد ولی در کتب رجالی توثیقی از او نرسیده است. آیا میتوانیم وثاقت این راوی را از طرق دیگری (غیر از توثیق مستقیم رجالیین) ثابت کنیم؟
وجوه ممکن برای توثیق بُنان بن محمد بن عیسی
برای توثیق این راوی، وجوهی ممکن است:
1. وجه اول: قرار گرفتن در زمره رجال کامل الزیارات (مبنای قدیم آقای خویی)
وجه اول: در زمره رجال کامل الزیارات است. (طبق مبنای قدیم آقای خویی)
2. وجه دوم: اکثار روایت شیخ طوسی و صدوق از او، بدون مناقشه در سند (آقای زنجانی و مختار)
وجه دوم: شیخ طوسی و شیخ صدوق، از این راوی فراوان حدیث نقل کرده اند ولی هیچ گاه در سندش مناقشه نکرده اند، با این که اشکال سندی هم در این کتب شان زیاد گرفته اند. (آقای زنجانی و مختار)
3. وجه سوم: معروف بودن و عدم قدح در کتب رجالی (مشمول روایت عبد الله بن ابی یعفور)
وجه سوم: معروف است و قدحی به او در کتب رجالی وارد نشده، پس مشمول روایت عبد الله بن ابی یعفور [1] است[2].[3]
4. وجه چهارم: اکثار اجلاء (اجلایی که متهم به روایت از ضعفا نبودند)
وجه چهارم: اکثار اجلاء : اجلایی که متهم به «روایت از ضعفا» نبودند مثل محمد بن یحیی العطار ، از بنان اکثار روایت کرده اند.
5. وجه پنجم: عدم استثناء ابن الولید (از رجال نوادر الحکمه)
وجه پنجم: عدم استثناء ابن الولید : بنان، از رجال نوادر الحکمه است و ابن الولید طبق آنچه در فهرست شیخ از او نقل شده، تمام رجال نوادر الحکمه را توثیق کرده به جز آنها که استثناءشان کرده، و بنان را استثنا نکرده است. آیت الله زنجانی این کبری را پذیرفته اند، ما این کبری را نپذیرفته ایم؛ به نظر ما، منظور ابن الولید، عمل به روایات آن اشخاص است، نه توثیق شان. شاید مبنایش با مبنای ما فرق داشته باشد و در حجیت خبر واحد، وسیع تر از ما نگاه کند.
برگرفته از درس خارج فقه استاد شهیدی جلسه۸۳ دو شنبه ۱ بهمن۱۴۰۳
البته در صحیحه عبد الله بن ابی یعفور کسی واقع شده که وثاقتش فقط از همین راه اثبات میشود، و لذا اگر به اطمینان نرسیم، این طریق کفایت نمیکند. ↩︎
توضیح بیشتر: کسی که از معاریف باشد و قدحی درباره اش نباشد (علی رغم این که رجالیون مقید هستند که قدح روات را بیان کنند)، یا اطمینان پیدا میکنیم ثقه بوده است یا مشمول صحیحه عبد الله بن ابی یعفور میشود که همین حسن ظاهر را اماره بر اثبات عدالت گرفته است. مقرر ↩︎
استاد شهیدی در دقیقه۳:۵۰ به صغرای این استدلال اشاره کردند. ↩︎