اقتدا به نمازی که جایز الاقتدا نیست

مسئله ۲۳: «اذا نوی الاقتداء بمن یصلی صلاة لا یجوز الاقتداء فیها.»

اقتدا کرد بعد از نماز حالا فرض کنید دید امام جماعت نافله نماز صبحش را داشته می‌خوانده. این نیت نماز فریضه صبح کرده مرحوم بروجردی می‌گوید: «صحتها محل اشکال.» این نماز صحتش محل اشکال است. اتفاقا حمد و سوره هم فرض کنید خودم خواندم. صدای امام را نمی‌شنیدم همهمه‌اش هم نمی‌شنیدم حمد و سوره خواندم. آقای بروجردی می‌گوید من از روایت استفاده کردم کسی که نیت جماعت بکند بدون تحقق شرایط جماعت نمازش باطل است.کدام روایت؟

یک روایتی است که نوفلی از سکونی نقل می‌کند در وسائل الشیعة جلد ۸ صفحه ۳۵۲. «فِي رَجُلَيْنِ اخْتَلَفَا». از امیرالمومنین سوال کردند. دو نفر نماز خواندند بعد از نماز هر کسی به دوستش گفت که من امام جماعت بودم. «فَقَالَ صَلَاتُهُمَا تَامَّةٌ». امیرالمومنین فرمود نماز هر دو صحیح است. «قلت» راوی از امام باقر علیه السلام که نقل می‌کند حالا یا از امام صادق سکونی نقل می‌کند. ظاهرا سکونی از امام صادق پرسیده. بعد از این نقل حدیث از امیرالمومنین سکونی می‌گوید قلت به امام صادق عرض کردم که حالا یک فرض دیگر هم ما می‌کنیم. اگر بعد از نماز هر کدام از این‌ها گفتند من مأموم بودم. «فَقَالَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا كُنْتُ ائْتَمَّ بِكَ. قَالَ صَلَاتُهُمَا فَاسِدَةٌ فَلْيَسْتَأْنِفَا».

کنار هم نماز می‌خواندند هر دو هم یواشکی حمد و سوره خواندند ثقل سامعه هم داشتند نمی‌فهمیدند که دوستش حمد و سوره می‌خواند. حالا مثال فرضیه دیگر.بعداز نماز متوجه شدند حالا کنار هم ایستاده بودند و اتفاقا اگر مأموم واحد باشد یقف عن یمین الامام.

سند روایت هم به نظر مشهور صحیح است. نوفلی ولو توثیق خاص ندارد آقای سیستانی اشکال می‌کند آقای صدر اشکال می‌کند ولی مشهور پذیرفتند که نوفلی ثقه است. ما هم وثاقتش را قبول کردیم قبلا بحث کردیم. روایت می‌گوید: «صلاتهما فاسدة فلیستانفا.»

آقای بروجردی می‌گوید چرا فاسد است؟ با این‌که چه بسا حمد و سوره هم خواندند. یا اگر هم نخوانده حمد و سوره حدیث لا تعاد هست. اصلا چرا در جایی که جماعت واقع نشده تو قصد جماعت کردی این مبطل نماز است.

این فرمایش آقای بروجردی ایراد دارد. در خصوص این واقعه که دو نفر کنار هم نماز می‌خوانند و هر کدام قصد می‌کنند مأموم دیگری باشند در این مورد حکم شرعی این است که نمازشان فاسد است. و انصرافش هم به این است که حمد و سوره را ترک کرده باشند. اما الغاء خصوصیت بکنیم از این بگوییم این خصوصیت ندارد که هر جایی که ما به عنوان مأموم اقتدا کنیم بعد بفهمیم واجد شرایط جماعت نبوده نماز فرادای ما هم باطل است این چه وجهی دارد؟ آقای بروجردی الغاء خصوصیت کرده چه وجهی دارد؟ پس این قول درست نیست.

خارج فقه استادشهیدی/29شهریور1405