مقدمه
در برخی نقل ها آمده که «ما تفرد به محمد بن عیسی بن عبید عن یونس» معتبر نیست.
مستفاد از عبارت این است که اگر نقل منفرد باشد معتبر نیست و اگر منفرد نباشد یعنی علاوه بر نقل محمد بن عیسی راوی دیگری نیز این روایت را نقل کرده باشد، این نقل نیز معتبر می شود.
طرح پرسش اصلی
حال سوال این هست که اگر نقل شخص دیگر نیز ضعیف باشد ضمیمه شدن ضعیف به این نقل چه فایده ای دارد؟ و اگر آن نقل معتبر باشد چه خاصیتی دارد بگوئیم این نقل نیز معتبر است؟ آن روایت ضمیمه خودش اعتبار دارد؛ بنابراین چه ارزش و اثری برای نقل غیر منفرد و دارای اعتبار وجود دارد؟
تبیین نکته اصلی در پاسخ
ما در پاسخ به این سوال توضیح دادیم و گفته ایم که گاهی اوقات از کنار هم گذاشتن دو نقل، اطمینان به دست می آید که این راوی در خصوص این مورد وثاقت داشته است.
گاهی اوقات دو روایت وجود دارد که یکی از آن دو، ضعیف است و دیگری صحیح است و هر دو مضمون واحد دارند و روایت ضعیف، اضافهای دارد که انگیزه نوعیه بر جعل آن اضافه نیست. بنابراین گاهی می شود با نقل معتبر، نقل غیر معتبر را اعتبار بخشید و در نتیجه آن اضافه و ویژگی خاص روایت غیر معتبر که احتمال جعل در آن نیست اعتبار مییابد.
نمونه فقهی: روایت «لاضرر»
به عنوان نمونه حاج آقا در بحث حدیث لاضرر مطرح فرمودهاند که حدیث لاضرر در بعضی نقل ها فقط "لاضرر و لا ضرر"را دارد و برخی دیگر اضافه “فی الاسلام” را دارد. اگر مثلا نقل “لاضرر و لاضرار” معتبر باشد و نقل “لاضرر و لاضرار فی الاسلام” دارای سند معتبر نباشد، ممکن است اعتبار نقل دومی را نتیجه گرفت به این جهت که انگیزه عقلایی بر اضافه کردن قید “فی الاسلام” وجود ندارد. اگر افزوده باشد از باب اشتباه و خطا است که اصالت عدم خطا نافی احتمال خطا خواهد بود.**
نتیجهگیری
در نتیجه ما در واقع دو نقل معتبر داریم یکی لاضرر و لاضرار خالی و دیگری لاضرر و لاضرار فی الاسلام.
بحث تکمیلی
بعد از این، بحثهایی دیگر نیز وجود دارد: اگر دو تا نقل داشته باشیم یکی معتبر و دیگری غیر معتبر، داخل در بحثهای زیادت الثقه یا احیانا بحث دوران بین زیاده و نقیصه مطرح میشود.
بر اساس جلسه ۲۵ آبان ۱۴۰۴