شهادت دروغ منجر به قصاص و کشف کذب شهود
اگر شهود به دروغ به امری موجب قصاص شهادت دادند، مثلاً شهادت دادند به اینکه زید، عمرو را کشته است و ولی دم عمرو، قصاص کرد و زید را کشت، سپس کذب شهود روشن شد.
نظر مرحوم محقق: قصاص شهود
طبق فرمایش مرحوم محقق، حکم حاکم نقض می شود و شهود باید قصاص شوند چون سبب قتل ناحقی شده اند اگرچه مباشر در قتل، ولی دم است؛
استثنا: علم ولی دم به کذب شهود
مگر آنکه ولی دم مباشرت در قصاص داشته باشد و اعتراف کند به اینکه علم به کذب شهود داشته است. در این صورت، شخص مباشر یعنی ولی دم قصاص میشود.
نظر مرحوم صاحب جواهر: دو وجه در قصاص
مرحوم صاحب جواهر می فرماید اگر شهود و ولی دم، رجوع کنند و اظهار کذب کنند و ولی بگوید من عالم به کذب شهود بوده ام، دو وجه در مورد قصاص وجود دارد.
- صرفاً ولی دم قصاص شود چون مباشر در قتل بوده است و از ناحیه شهود تسبیبی در قتل نبوده است چون ولی دم اختیار داشت که قصاص نکند. در این فرض، شهود از قبیل معین بر قتل هستند نه قاتل. صاحب جواهر می فرماید این وجه اقوی است.
- شهود نیز سبب اند چون اگر شهود شهادت نمی دادند، ولی دم به مقتول دسترسی نداشت.
نقد کلام مرحوم محقق
عرض ما این است که مرحوم محقق فرمود اگر ولی دم، علم به کذب شهود داشته باشد، قصاص می شود مشروط به اینکه مباشر در قتل باشد.
لکن حق این است که لازم نیست مباشر در قتل باشد و لذا اگر جلّاد قتل را انجام دهد، باز هم باید قصاص شود.
اما احتمال دارد که مراد محقق از «اذا باشر القصاص»، اصل تصمیم قصاص باشد در مقابل اینکه اصلا قصاص نکند. در هر صورت مباشرت در قتل لازم نیست.
برگرفته از درس خارج فقه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴