# نسبت اشتباه به سکاکی در تحلیل استعمالات مجازی

**URL:** <https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DA%A9%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C/6145>\
**Category:** اصول استاد شب‌زنده‌دار\
**Created:** [دسامبر 23، 2025، 11:27ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DA%A9%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C/6145 "2025-12-23T11:27:15Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![elyasZamzam](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/e/aeb1de/32.png) [@elyasZamzam](https://mobahasah.ir/u/elyasZamzam)\
**Post date:** [دسامبر 23، 2025، 11:27ق.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%86%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DA%A9%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C/6145/1 "2025-12-23T11:27:15Z")

</div>

در بسیاری از کتب، به نحو عام به **سکاکی** نسبت داده شده است که ایشان در «مطلقِ مجازات» قائل به استعمال لفظ در معنای **موضوع‌له** هستند؛ به این بیان که متکلم، معنای غیر موضوع‌له را از طریق یک **ادعای عقلی** ، «فردِ موضوع‌له» یا «نفسِ موضوع‌له» قلمداد کرده و لفظ را در همان معنای حقیقی خود به کار می‌برد.

لکن بررسی و تتبع در آثار و کتب خودِ سکاکی مبین آن است که برداشتِ مطلق از دیدگاه وی صحیح نیست و ایشان در این مسئله قائل به تفصیل شده‌اند. تبیین این تفصیل به شرح ذیل است:

### 🔹 ۱. مجاز مرسل

در **«مجاز مرسل»** (مجازی که علاقه‌ی آن غیر از مشابهت است، مانند استعمال «ید» در معنای «قدرت»)، سکاکی با مشهور هم‌عقیده است. در این صنف از مجاز، استعمال لفظ در **«غیر ما وضع له»** صورت می‌گیرد و ادعای مذکور در اینجا جاری نیست.

### 🔹 ۲. استعاره

مبنای معروف سکاکی ( **استعمال در موضوع‌له و ادعای عقلی** ) صرفاً مختص به **«استعاره»** است؛ یعنی جایی که علاقه‌ی مجاز، **«مشابهت»** باشد (مانند: زیدٌ اسدٌ). در این مقام، ایشان معتقد است لفظ در همان معنای **موضوع‌له** (حیوان مفترس) استعمال شده است، با این ادعای عقلی که فرد شجاع (رجل شجاع)، حقیقتاً یکی از افراد «اسد» یا عین آن است.

* * *

### 📌 نتیجه‌گیری

بنابراین، تعمیمِ دیدگاه سکاکی به مطلقِ مجازات، ناشی از عدم دقت در تفکیک ایشان میان مجاز مرسل و استعاره است.

* * *

📅 بر اساس جلسه ۱ دی ماه ۱۴۰۴
