# مالکیت اعتباری خداوند | نقدی بر نظریه لغو بودن و تبیین ثمرات فقهی

**URL:** https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AB%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C/3716
**Category:** فقه استاد شبیری
**Tags:** شبیری
**Created:** [دسامبر 17، 2024، 7:48ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AB%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C/3716 "2024-12-17T19:48:37Z")
**Posts on this page:** 1
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

### Author: ![haqiqi.1410](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/h/dfb087/32.png) [@haqiqi.1410](https://mobahasah.ir/u/haqiqi.1410)
#### Post date: [دسامبر 17، 2024، 7:48ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D9%84%D8%BA%D9%88-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AB%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C/3716/1 "2024-12-17T19:48:37Z")

</div>

آیت‌الله خویی در برخی مباحث بیان کرده‌اند که **خداوند از آن رو که مالک حقیقی است، ملکیت اعتباری در مورد او صحیح نیست و لغو است.**  
ما به تفصیل در جای خود بحث کرده‌ایم که **ملکیت اعتباری خداوند صحیح است** و مانعی نیست که خداوند علاوه بر ملکیت حقیقی، در برخی موارد برای خود ملکیت اعتباری قرار دهد. به عنوان مثال، **خداوند بخشی از خمس (یک ششم از خمس) را ملک اعتباری خود قرار داده است.** آثار ملکیت حقیقی با ملکیت اعتباری متفاوت است و آن‌گونه نیست که آثارشان یکسان باشد تا ملکیت اعتباری لغو باشد.

* * *

### 🔍 **گستره مالکیت اعتباری الهی**

مالکیت اعتباری خداوند می‌تواند نسبت به امور گوناگونی محقق شود:

- **اعیان خارجی:**
- **اعیان کلی:**
- **افعال:**  
شخص مدیون، ذمه‌اش نسبت به دائن مشغول است. ممکن است آن دائن، **خداوند متعال** باشد. ظاهر آیه حج، **دین‌بودن** است. در روایات نیز این مساله وارد شده است. تعبیر « **دین الله أحقّ أن یقضی** » در برخی روایات وارد شده است. در عبارات عامه این تعبیر پرتکرار است و در روایت خثعمیّه نیز وارد شده است. البته این روایت از جهت سندی معتبر نیست، ولی **اصل مساله مانعی ندارد.**

* * *

### 💡 **ثمرات ملکیت اعتباری خداوند**

در کلمات فقها این بحث آمده است که اگر شخصی واجبی را ترک کرده (واجبی که پس از مرگ نیز باقی است) و از دنیا رفته است، **آیا آن واجب از اصل مال خارج می‌شود یا خیر.** برخی قائل به آن هستند که **جمیع واجبات از اصل مال خارج می‌شود؛ چرا که دِین به خداوند هستند.** برخی دیگر بیان کرده‌اند که از اصل خارج نمی‌شود.  
آیت‌الله والد بیان کرده‌اند که **واجبات مختلفند.** در برخی از آنها دین بودن واجب نسبت به خداوند اعتبار شده، و خداوند خود را مالک عمل بنده قرار داده است. **دو واجب حج و نذر این‌گونه است.** وقتی ناذر می‌گوید « **للّه علیّ اعطاء الصدقة** » خداوند مالک فعل صدقه‌دادن بر ذمه ناذر می‌شود. **حج نیز این‌گونه است.** این موارد از اصل مال خارج می‌شود.

* * *

📚 درس خارج فقه استاد معظم سید محمد جواد شبیری  
📅 ۳۱ تیر ۱۴۰۳