# قاعده حل و اصالة‌الصحّة در معاملات | تحلیل دلالت روایت «کلّ شیء لک حلال»

**URL:** https://mobahasah.ir/t/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%A9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D9%91%D8%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%C2%AB%DA%A9%D9%84%D9%91-%D8%B4%DB%8C%D8%A1-%D9%84%DA%A9-%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84%C2%BB/6047
**Category:** فقه استاد قائینی
**Created:** [نوامبر 15، 2025، 4:09ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%A9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D9%91%D8%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%C2%AB%DA%A9%D9%84%D9%91-%D8%B4%DB%8C%D8%A1-%D9%84%DA%A9-%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84%C2%BB/6047 "2025-11-15T16:09:02Z")
**Posts on this page:** 1
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

### Author: ![سیدیزدی](https://mobahasah.ir/letter_avatar_proxy/v4/letter/%D8%B3/c37758/32.png) [@سیدیزدی](https://mobahasah.ir/u/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C)
#### Post date: [نوامبر 15، 2025، 4:09ب.ظ UTC](https://mobahasah.ir/t/%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D8%AD%D9%84-%D9%88-%D8%A7%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%A9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D9%91%D8%A9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%C2%AB%DA%A9%D9%84%D9%91-%D8%B4%DB%8C%D8%A1-%D9%84%DA%A9-%D8%AD%D9%84%D8%A7%D9%84%C2%BB/6047/1 "2025-11-15T16:09:03Z")

</div>

## 🧾 روایت قاعده حل و امکان استناد به آن

«یکی از نصوصی که ممکن است برای اثبات صحت معاملات، به آن استناد شود، روایت متضمن قاعده حل است یعنی **«کلّ شیء لک حلال حتی تعرف أنه حرام»**. شیء در این روایت، اطلاق دارد و حلیت نیز اطلاق دارد.

* * *

### 🟦 شاهد روایی بر استعمال «شیء» در معاملات

شاهد بر استعمال شیء در مورد معاملات، روایتی است که در آن امام (ع) می فرماید: **«أ فشیء الطلاق؟»**  
حلیتِ طلاق، به معنای _صحت و نافذ بودن طلاق_ است. **حلیت در معاملات به معنای نفوذ و صحت است** و **حرمت در معاملات به معنای بطلان** است.

* * *

### 🟦 قوت دلالت روایت در اثبات صحت معاملات

دلالت این روایت در کلمات مورد اشکال واقع شده است لکن به نظر ما **استدلال به این روایت، قوی** است خصوصا با توجه به این که **در برخی از روایات، به این روایت برای اثبات صحت و حلیت معاملات تمسک شده است.**

* * *

## 🟦 موضوعیت «شیء»: واقعی یا مشکوک الحلیة؟

لکن «شیء» به عنوان واقعی اش موضوع دلیل است یا «شیء» به عنوان مشکوک الحلّیة؟

- اگر **مشکوک الحل** موضوع باشد، حلیت در روایت نیز **حلیت ظاهری** خواهد بود.
- و اگر **شیء به عنوان واقعی** موضوع باشد، حلیت، **حلیت واقعی** خواهد بود.

* * *

## ❗ اشکال نخست: استعمال لفظ در متعدد

به دلالت این روایت اشکال شده است که:

**اولا:** اگر این روایت متضمن حلیت وضعی و تکلیفی با هم باشد، از قبیل _استعمال لفظ در متعدد_ است که جائز نیست.

### 🟩 پاسخ

جواب می دهیم که ما **حل را در حلیت وضعی و حلیت تکلیفی استعمال نمی کنیم بلکه در جامع استعمال می کنیم** و لذا:

- اگر **شبهه در حلیت تکلیفی** بود → _حلیت تکلیفی_ مستفاد از روایت است.
- اگر **شبهه در حلیت وضعی** بود → _حلیت وضعی_ مصداق خواهد بود.

* * *

## ❗ اشکال دوم: اگر حلیت فقط تکلیفی باشد…

**ثانیا:** اگر مراد از حلیت در این روایت، صرفا **حلیت تکلیفی** باشد، حلیت در معاملات به چه معنا خواهد بود؟

به معنای **حلیت تکلیفی آثار مترتب بر معامله** خواهد بود.  
در نتیجه دلالت روایت بر حلیت معاملات، **دلالت استلزامی** خواهد بود نه مطابقی،  
و در شکل گیری دلالت استلزامی:

- **اطلاق کافی نیست**
- بلکه نیاز به دلالت خاص دارد  
مانند: **«أحلّ الله البیع»**

که در آن، حلیت بیع یعنی حلیت آثار، و چون دلیل در خصوص بیع است، ایرادی ندارد.

* * *

## 🧐 ارزیابی نهایی اشکال دوم

این مطلب به صورت کلی صحیح است اما **تطبیق آن در اینجا نادرست است.**  
ما گفتیم که:

**لفظ مستعمل در جامع است** و لذا **نیازی به اطلاق نداریم** و حلیت، _بالوضع_ شامل **حلیت وضعی** و **تکلیفی** می‌شود.

* * *

## 🟦 بررسی تعبیر «بعینه» و شمول روایت

تعبیر **«بعینه»** در برخی از نقلها نیز باعث نمی شود که مورد روایت مختص به شبهات موضوعیه بشود.

مثلا:  
اجمالا می دانیم که حرام هایی در شریعت وجود دارد اما **حرمت شرب توتون را بعینه نمی دانیم** و این نیز مشمول روایت است.

## ⭐ نتیجه

بنابراین **در مجموع این روایت دلیل خوبی برای اثبات اصالة الصحّة در معاملات است.**

* * *

## 🟦 نکته پایانی درباره دامنه بحث

توجه شود که بحث ما **اختصاصی به معاطات ندارد** اگرچه شیخ این ادله را برای تصحیح معاطات مطرح کرد.

* * *

📅 بر اساس جلسه ۱۱ آبان ۱۴۰۴